"Reklamı Kapat (X)"
Doping Hafıza LYS Edebiyat

Türkü

Sponsorlu Bağlantılar

Türlü ezgilerle söylenen anonim halk şiiri nazım biçimidir. Söyleyeni belli olan türküler de vardır. Halk edebiyatının en zengin alanıdır. Anadolu halkı bütün acılarını ve sevinçlerini türkülerle dile getirmiştir. Halkın derdini, neşesini, dünya görüşünü yansıtır. Hecenin değişik kalıplarıyla oluşturulur. Belli bir ezgi ile söylenir. Türkülerin ilk söyleyeni zamanla unutulmuştur. Kuşaktan kuşağa ve yöreden yöreye aktarılırken gerek içeriğinde gerek yapısında değişiklikler meydana gelmiştir. Türküler bend ve kavuştak denen bölümlerden oluşur. Türkünün asıl sözlerinin yer aldığı bölümlere bend adı verilir. Her bendden sonra gelip bu bendleri birbirine bağlayan bölümlere bağlama veya kavuştak adı verilir. Türküler, diğer halk şiiri ürünlerinden ezgileriyle ayrılır.

Türkülerin özellikleri şunlardır:

  • Türkü iki bölümden oluşur. Birinci bölüm asıl sözlerin bulunduğu bölümdür ki buna “bent’ adı verilir. İkinci bölüm ise bentlerin sonunda yinelenen nakarattır. Bu bölüme bağlama” ya da “kavuştak denir. Bentler ve kavuştaklar kendi aralarında kafiyelenir.
  • Türküler, hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Daha çok, yedili, sekizli, on birli hece ölçüleri kullanılır.
  • Her konuda türkü söylenebilir. Bunlar arasında elbette aşk, hasret ilk sırayı alır.
  • Halk arasında heyecan uyandıran olaylarla ilgili yakılan türküler bestelenir, zamanla yurdun her köşesine yayılır.
  • Türkü, bölgelere, konularına, ezgilerine göre değişik isimler alır. Buna göre türkünün, hoyrat, oturak, kırık gibi türleri vardır.
  • Türküleri kesin ayrıma sokmak güçtür.
  • Bir yörede yakılan türkü diğer bir yöreye şekli ve söyleniş biçimi değişerek geçebilir. Böylece türkü halka mal olur.

Türkülerin Sınıflandırılması

Türküler ezgileri, konuları ve yapıları bakımından sınıflandırılabilir. Ayrıca söylendikleri bölgelere göre de ad alırlar:

I. Ezgilerine göre Türküler

  • a. Usulsüzler: Bunlara uzun hava da denir. Divan, bozlak, hoyrat, kayabaşı, Çukurova gibi çeşitleri vardır.
  • b. Usullüler: Ölçüsü ve ritmi belli olanlardır. Bunlara kırık hava da denir. Zeybekler, halaylar, barlar, horonlar, kaşık havaları… usullü türküleri oluşturur.

II. Konularına Göre Türküler

  • a. Ninniler: Ninni, annenin çocuğunu kucağında, salıncakta ya da beşikte uyutmak için kendine özgü bir besteyle söylediği basit sözlü türküdür.
  • b. Çocuk Türküleri: Çocuklara, iyi duygu ve düşünceleri aşılamak için söylenen türkülerdir.
  • c. Doğa Türküleri: Yaylalar, dağlar, ormanlar, kuşlar, çiçekler gibi türlü doğa varlıklarını konu alan türkülerdir.
  • d. Aşk Türküleri: Aşk duygularını, sevgiliye kavuşmayı, ayrılığı dile getiren içli türkülerdir.
  • e. Kahramanlık ve Askerlik Türküleri: Savaş, göç, akın gibi olayları yiğitçe bir üslupla anlatan türkülerdir.
  • f. Tören Türküleri: Kına gecesi, nişan, düğün gibi törenlerde okunan türkülerdir.
  • g. İş Türküleri: Toplu olarak bahçede, bağda, bostanda, tarlada çalışırken söylenen türkülerdir.
  • h. Karşılıklı Türküler: İki kişinin karşılıklı olarak belli bir konu üzerinde söylediği türkülerdir.
  • i. Ölüm Türküleri: Genç yaşta hastalık, cinayet, kaza gibi nedenlerle ölenler için yakılan türkülerdir.
  • j. Oyun Türküleri: Besteleri, oyun hareketlerine ve figürlerine uygun türkülerdir.

III. Yapılarına Göre Türküler

Türküler içerisinde bentleri bir, iki, üç, dört dizeden oluşanlar olduğu gibi kavuştukları bir, iki, üç, dört dize olanlar vardır. Ayrıca her dörtlüğün son dizesi kavuştaktan oluşan türküler de vardır. Bazı türkülerde ise kavuştak yer almaz.

Türkü Örnekleri
 
Çamlığı başında tüter bir tütün
Acı çekmeyenin yüreği bütün
Ziyamın atını pazara çekin
Gelen geçen Ziyam ölmüş desinler
 
Uzun olur gemilerin direği
Yanık olur anaların yüreği
Ne sen gelin oldun ne ben güveyi
Onun için açık gider gözlerim
 
Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!

Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler: , , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

74 YORUM VAR “Türkü”

Emeğinize sağlık çok teşekkürler.

Çok sağolun çok işime yaradı başka bir kaynak yok zaten doğru düzgün.

Çok güzel.

Çok güzel bir site, çok işime yaradı. Hem de çok güzel anlatmış bu siteyi yapandan ve hazırlayandan Allah razı olsun ellerinize ve emeğinize sağlık.

Çok teşekkürler ALLAH razı olsun.

Elinize Sağlık Teşekkürler Allah razı olsun.

Gerçekten çok güzel bir site.

Konu anlatımı yok bir yerde bu site çok güzel anlatmış işimi gördü:D

Çok güzel yani adam akıllı bir site çok da işime yaradı :D süper

Güzel :)

Güzel :)

Elerinize sağlık teşekkürler :)

Çok güzel ödevime yardımcı oldu.

Zafer Bolat | 21 Nisan 2013 Saat 11:51

Güzel ellerinize sağlık.

Çok güzelmiş ben diğer sitelerden hiç yararlanamadım zaten ama sizin siteniz çok güzelmiş ellerinize sağlık. Kim yazdıysa Allah razı olsun sağolsun gerçekten muhteşem.

Beğendim sağolun.

Süper!

Çok teşekkürler. Emeğinize sağlık inşallah işime yarar.

Çok işime yaradı güzel bir site ellerinize sağlık.

Gerçekten çok güzel bu site, yapan çok iyi yapmış ve bilgili biri olduğu kesin o kişinin ellerine sağlık muhteşem başka siteler de oluşturmasını tavsiye ederim.

Çok teşekkür ederim. Çok yardımcı oldunuz.

Teşekkürler.

Çok yardımcı oldunuz teşekkürler.

Süper.

Çok beğendim, çok işime yaradı teşekkür ederim.

Çok güzel çok harika muhteşem.

Gerçekten çok güzel bir paylaşım olmuş; çok teşekkürler.

Çok güzel.

Çok teşekkür ederim siz olmasanız ne yapardım bilmiyorum.

Güzel :)

Çok güzel bir site, bu siteyi yapanlara teşekkürler dilerim sağ olun var olun.

Çok teşekkür ederim, siz olmasanız ne yapardım bilmiyorum.

Teşekkürler işime çok yaradı.

Teşekkür ederim çok güzel anlatmışsınız :)

Çok teşekkür ederim, gerçekten çok işime yaradı :)

Çok güzel olmuş teşekkürler.

Dilara Kavasoğlu | 22 Aralık 2013 Saat 13:14

Teşekkürler çok güzelmiş.

Yusuf Altınmakas | 23 Aralık 2013 Saat 19:16

Bu şiirin özelliklerini de yazar mısınız?

Bence de süper.

Çok işime yaradı.

Türkünün diğer türlerden daha kapsamlı olmasının sebebi nedir?

Edebiyat Öğretmeni | 25 Ocak 2014 Saat 23:13

Türkü, anonim halk şiirinin en sevilen nazım şeklidir. Halk; dertlerini, sevinçlerini, aşklarını çoğunlukla türkülerde anlatmıştır. Bu yüzden diğerlerinden daha fazla yazılmıştır.

Çok işime yaradı teşekkürler.

Melike Hacer | 13 Şubat 2014 Saat 19:48

Benim bir sorum olacak, türküler özüne sadık mı okunmalı yoksa değiştirilebilinir mi? (Çok güzel teşekkür ederim, cevaplarsanız çok sevinirim.)

Edebiyat Öğretmeni | 14 Şubat 2014 Saat 08:18

Yerine göre değişir ama bizce özüne sadık olması daha uygun olur.

Süper yapmışsınız elinize sağlık :D

Sağolun çok yardımcı oldu süper.

Fena sayılmaz.

İdare eder ama güzel hazırlamışsınız.

Kavuştakı anlamadım bir örnek verir misiniz?

Edebiyat Öğretmeni | 19 Mart 2014 Saat 22:39

Kavuştak nakarat demektir. Yani türkülerde tekrarlanan bölümün adıdır.

Allı Durnam Bizim Ele Varırsan
Şeker Söyle, Kaymak Söyle, Bal Söyle
Gülüm Gülüm, Kırıldı Kolum,
Tutmuyor Elim,Durnalar Hey

Ah Gülüm Gülüm, Yar Gülüm Gülüm
Kız Gülüm Gülüm, Durnalar Hey
Eğer Bizi Sual Eden Olursa
Boynu Bükük, Benzi Soluk Yar Söyle

Allı Durnam Ne Gezersin Havada
Arabam Kırıldı Kaldım Burada
Gülüm Gülüm, Kırıldı Kolum,
Tutmuyor Elim,Durnalar Hey

Ah Gülüm Gülüm, Yar Gülüm Gülüm
Kız Gülüm Gülüm, Durnalar Hey
Ne Onmamış Bir Kulmuşum Dünyada
Akşam Oldu Allı Durnam Dön Geri

Sağolun işime yaradı.

Sağolun çok işime yaradı.

Çok güzel bir site, emeğinize sağlık çok sağolun.

Hoca ödev verdi “Dertli” nedir? Bir türlü bulamadım.

Edebiyat Öğretmeni | 1 Nisan 2014 Saat 18:09

“Dertli” bir halk ozanıdır.

İdare eder.

Çok harika.

Çok güzel, performansımdan 100 aldım :D

Çok sağolun.

Edebiyattan sınıfta en düşük notu alınca hoca bu ödevi verdi ya :D :D

Güzel ama çok fazla, ben yazım yine de keşke şarkının da özellikleri olsaydı.

Çok iyi olmuş.

Örnekteki türkünün kafiyelenişi nasıl?

Edebiyat Öğretmeni | 13 Nisan 2014 Saat 11:43

aaab ve cccd şeklindedir.

Çok iyi olmuş.

Güzeldi teşekkürler.

Bence çok uzun.

İşe yaradı.

Nazar Vural | 15 Nisan 2014 Saat 18:37

Çok güzel olmuş teşekkürler.

İşime yaramadı.

Çok sağolun.

Neden bu kadar az ki özellikleri?

Çok güzel olmuş, sayenizde sınavdan 93 aldım ve bugün tekrar buradan çalışıyorum emeğinize sağlık.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: