Sagu

Eski Türklerde sevilen, sayılan bir kişinin ölümünden sonra düzenlenen cenaze törenine “yuğ töreni”, bu törenlerde söylenen şiirlere “sagu” adı verilmiştir.

Saguların Genel Özellikleri:

  • 7’li hece ölçüsü ile söylenip kafiye şeması aaab şeklindedir.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Sagular da koşuklar gibi “kopuz” eşliğinde söylenmiştir.
  • Ölen kişinin yiğitliğini, yaptığı işleri, değerini anlatan, ölümünden doğan acıyı dile getiren sagular, bir tür “ağıt”tır.
  • Sagular, sanat kaygısından uzaktır. Samimi bir dille söylenmiştir.
  • Sagular, koşuk nazım şekliyle söylenir. Divan-ı Lûgati’t Türk’te yer alan Alp Er Tunga sagusu, bu türün önemli bir örneğidir. Bu sagunun tamamı on iki dörtlüktür.
  • Sagular, sözlü edebiyat döneminin ürünlerindendir.
  • Sagunun Halk edebiyatındaki karşılığına ağıt; Divan edebiyatındaki karşılığına ise mersiye adı verilir.
  • Geçmişte bu şiirlerde, ölen bir devlet adamının, bir kahramanın veya sevilen herhangi bir kimsenin ölümünden duyulan bir üzüntü dile getirilirken, günümüzde ise her insan için söylenebilmektedir.

Alp Er Tunga Sagusu
Alp Er Tunga öldi mü
Isız ajun kaldı mu
Özlek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur

Özlek yarağ közetti
Ogrı tuzak uzattı
Beglerbegin azıttı
Kaçsa kah kurtulur

Ögreyüki mundağ ok
Munda adın tigdağ ok
Atsa ajun uğrap ok
Tağlar başı kertilür

Begler atın argurup
Kagdu anı turgurup
Menğzi yüzü sargarup
Körküm anğar türtülür

Ulşıp eren börleyü
Yırtıp yaka urlayu
Sıkrıp üni yurlayu
Sıgtap közi örtülür

Könğlüm için örtedi
Yitmiş yaşığ kartadı
Keçmiş özüg irtedi
Tün kün keçüp irtelür

Günümüz Türkçesiyle:
Alp Er Tunga öldü mü?
Kötü dünya kaldı mı?
Zaman öcünü aldı mı?
Şimdi yürek yırtılır.

Zaman fırsat gözetti
Gizli tuzak uzattı
Beyler beyini azıttı
Kaçsa nasıl kurtulur?

Adeti böyle işte.
Bunda başka sebep yok.
Felek ok atıp vursa
Dağlar başı kertilir.

Beyler atlarını yoruyor
Kaygı onları zayıflatıyor
Benizleri yüzleri sararıp
Safran sürülmüş gibi oluyor

Erler kurtlar gibi uluşup
Bağırıp yaka(larını) yırtıyor
Kısık seslerle haykırıyor
(Gözleri yaşlarla) örtülünceye kadar ağlıyorlar

Gönlüm içten yandı
Kaybolmuş yarayı kaktı
Geçmiş gün(ler)i aradı(m)
Gece(ler) gün(ler) geçse (o yine) aranır.

50 Yorum Var: “Sagu

    1. Cidden öyle zaman çok çabuk geçiyor. Değişmeyen tek şey konular, sanırım…

  1. SAGU: İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü edebiyat ürünlerindendir. Yuğ adı verilen törenlerde ölen kişinin arkasından söylenen ölüm teması şiirleridir. Bu şiirlerde ölen kişinin büyüklüğü,fazileti,ona duyulan sevgi ve kaybından duyulan acı ile dile getirilir. Sagular dörtlükler halinde ve yedili hece ölçüsüyle yazılırlar. Daha çok yarım kafiye kullanılır. Kafiye şeması aaab şeklindedir. Sagu örnekleri İslamiyetten sonra divan edebiyatında “mersiye”, halk edebiyatında ise “ağıt” ismini almıştır.

  2. Allah razı olsun bu kadar iyi yorumlar boşa yazılmamış benim de çok işime yaradı teşekkür ederim.

  3. Esra: Çok teşekkür ederim çok güzeldi. (5 Kasım 2012)
    Beril, Esra yıl oldu 2016 :) Zaman ne çabuk geçiyor (25 Kasım 2016)
    Yıl 2021 oldu Beril.

Esra için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir