Mahmut Makal (1930-2018)

Mahmut Makal

1930’da Aksaray’ın Demirci köyünde dünyaya geldi. 1947’de Konya Ereğlisi’ndeki İvriz Köy Enstitüsü’nü bitirdi. 6 yıl kadar köy öğretmenliği yaptı. 1955’te Gazi Eğitim Enstitüsü’nden mezun oldu. 1971-1972’de “Bizim Köy Yayınları”nı çalıştırdı. 1972’de Venedik Üniversitesi’ne Türk dili ve edebiyatı derslerdi verdi. 1945’te “Türk’e Doğru” ve 1946’da “Köy Enstitüsü” dergilerinde yayınlanan şiirleriyle yazmaya başladı. Daha sonra Varlık dergisinde yer alan “köy notları” ile dikkat çekti. 1947-1949 arasında öğretmenlik yaptığı köylerdeki gözlemlerini gerçekçi ve yalın bir dille anlattığı “Bizim Köy” adlı kitap 1950’de yayınlanınca büyük yankı uyandırdı. Köy edebiyatı akımının çıkış noktası oldu ve yabancı dillere çevrildi. Sanatçı 10 Ağustos 2018’de sabah saatlerinde vefat etmiştir.

Edebi Kişiliği:

  • Köy Enstitüsü’nden yetişen ilk yazarlardandır.
  • Daha çok röportaj özelliği gösteren ilk eseri “Bizim Köy” ile köy yazıları çığırını başlatmıştır. Bu eseri doğduğu köyde öğretmenlik yaptığı Nurgöz köyü ile ilgili gözlemlerinden oluşur.
  • Köy Enstitülü yazarlara öncülük etmiştir, Türk romancılarına yeni kaynak göstermiştir.
  • Yazarın yine köy konulu roman ve öyküleri vardır.
  • Kitapları ve düşünceleri yüzünden mahkemelerde yargılandı ve bir müddet cezaevinde yatmıştır.
  • Eserlerinden bazıları Almanca, Rusca, Fransızca, İngilizce, Macarca, İtalyanca, Bulgarca, Lehçe, Romence ve İbranice gibi çeşitli dillere çevrildi.
  • Makal 1967’de Unesco tarafından dünya gençliğine örnek insan olarak seçildi.

Eserleri:

  • Notlar (hikâyemsi izlenimler): Bizim Köy, Köyümden, Hayal ve Gerçek, Memleketin Sahipleri

Bizim Köy: Mahmut Makal’ın köy notları (1950). İvriz Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra, köy öğretmenliği sırasında Varlık dergisine gönderdiği mektup ve notlarını sonradan Bizim Köy kitabında toplayan Mahmut Makal, doğum yeri olan Aksaray’ın Demirci köyünden gündelik yaşantı, izlenim ve anılarıyla edebiyatımızda köy yazıları çığırını açmış geniş bir ilgi uyandırmıştır.

1 Yorum Var: “Mahmut Makal (1930-2018)

  1. Edebiyat şiir sanat tüm çağdaş değerler şimdi öksüz kaldı. Mahmut Makal zor yılların yaşandığı zaman Türk edebiyatını uçurumun kenarından alan bir ustaydı, onunla köy edebiyatı ve köy enstitüsü sevgisi hep yaşadı o yıllarda, ama şimdi o yılların aydınlığına gölge düşürenler acaba mutlular mı? Bu gün edebiyatımız sanat ve eğitim zaten karanlıklara teslim edilmiş, ama bir daha Mahmut Makal gibi değerlerimiz zor gelecek bunu biliyorum. Onu sayfalar dolusu anlatmak yetmez, ama onu yaptıklarıyla daima anacağız. ölümünden duyduğum üzüntüm büyük.

Bir cevap yazın