"Reklamı Kapat (X)"
Doping Hafıza LYS Edebiyat

Türk Dilinin Tarihî Gelişimi ve Türkiye Türkçesi

Sponsorlu Bağlantılar

Türkçenin tarihî gelişimi dönemler hâlinde ele alınabilir. Türkçenin İlk Türkçe ve Ana Türkçe döneminden kalan yazılı belge elimizde olmadığı için bu dönemler “karanlık dönem” sayılmaktadır. İlk Türkçe döneminde Altay dilleri olan Moğolca, Mançuca, Tunguzca, Korece, Japonca dillerinin daha birbirinden ayrılmadığını söyleyebiliriz. Ana Türkçe döneminde ise Türkçenin Altay dilinden ayrılmış, farklı özellikler göstermeye başlamış ve artık kendi başına bir dil olmuştur. Karanlık dönemde Türkçenin iki temel lehçesi olan Yakutça ve Çuvaşça ortaya çıkmıştır.

Türkçenin Eski Türkçe ve sonraki dönemlerine ait metinler günümüze kadar ulaşmıştır. Dolayısıyla bu metinlerden hareketle Türkçenin tarihî gelişimi rahat bir şekilde takip edilebilmektedir. Türkçenin metinlerden yola çıkılarak izlenebilen dönemleri şunlardır:

Türkçenin Gelişim Evreleri

A. ESKİ TÜRKÇE

Türkçenin yabancı etkilere en kapalı dönemi olan Eski Türkçe, 6. ve 13. yüzyıllar arasında etkili olmuştur. Bu dönem Göktürkler, Uygurlar ve Karahanlılar devrini kapsar. Türkçenin ilk yazılı belgeleri bu döneme ait olduğundan Eski Türkçe için Türk yazı dilinin ilk devresi denebilir. Bu dönemdeki dilin tarihî seyrini izlemek için başta Orhun Kitabeleri olmak üzere elimizde bol miktarda yazılı kaynak vardır. Eski Türkçe dönemine ait metinler üç grupta toplanır.

a. Göktürk metinleri: “Türk” adıyla kurulan MS 552-745 yılları arasında hüküm süren Göktürklerin yazmış olduğu metinlerdir. Göktürkler kendi geliştirdikleri Göktürk alfabesiyle taşlar üzerine yazılar yazmışlar, kitabeler oluşturmuşlardır. Çok sayıda olmasına rağmen “bengi taş” da denen bu yazıtların en ünlüleri Kül Tigin, Bilge Kağan ve Vezir Tonyukuk adına diktirilen ve Köktürk Yazıtları (Orhun Abideleri) adıyla bilinenlerdir.

b. Uygur metinleri: Tarih sahnesinde Köktürklerden sonra çıkan Uygurların oluşturdukları metinlerdir. Budizm’i ve Maniheizm’i benimseyen Uygurlar, yeni dinlerinin de etkisiyle çeşitli taşlar ve kâğıtlar üzerine Uygur yazısı ile metinler yazmışlardır. Bu eserlere Doğu Türkistan’daki kazılar sonunda ulaşılmıştır. Bu kazılarda bulunan yüzlerce eserin çoğu Budizm’le ilgilidir.

Sekiz Yükmek (Sekiz Yığın), Altun Yaruk (Altın Işık), Irk Bitig (Fal Kitabı), Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi (İyi Düşünceli Şehzade ile Kötü Düşünceli Şehzadenin hikâyesi) Uygurlara ait metinlerdendir.

c. Karahanlı metinleri: 840-1212 tarihleri arasında, devlet ve medeniyet kuran Karahanlılara ait olan metinlerdir. İlk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar döneminde İslami dönemin etkilerini taşıyan Divân-ı Hikmet, Atabetü’l-Hakayık, Dîvânü Lûgati’t-Türk ve Kutadgu Bilig gibi eserler yazılmıştır.

Türkler, 12. yüzyıldan itibaren batıya ve kuzeye doğru yayılarak yeni yerleşim yerleri edinmiş, değişik kültürlerle içli dışlı olmuşlardır. Türklerin medeniyet dairesinde yapmış oldukları bu değişiklikler dillerine de yansımış, Türkçenin yapısında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Türkçe, bu dönemde Batı Türkçesi ve Kuzey-Doğu Türkçesi olmak üzere iki kola ayrılmıştır:

B. BATI TÜRKÇESİ

Eski Türkçe devresinden sonra Orta Asya’dan batıya doğru yayılan Batı Türklerinin kullandığı dildir. Batı Türkçesi 13. yüzyıldan günümüze kadar gelmiştir. Oğuz şivesine dayanan Batı Türkçesi gelişimini Eski Anadolu Türkçesi, Oğuzca ve Çağdaş Dönem Türkçesi şeklinde sürdürmüştür. Fakat Oğuzca içinde Doğu ve Batı Oğuzca olarak iki daire belirmiştir. Bunlardan Doğu Oğuzcası Azeri Türkçesi, Batı Oğuzcası ise Osmanlı Türkçesidir. Bu iki dil arasındaki fark, Azeri Türkçesinin, Kuzey-Doğu Türkçesinin etkisinde daha çok kalmasından kaynaklanmaktadır. Azeri Türkçesi daha çok Azerbaycan, Kafkasya, Irak ve Doğu Anadolu sahalarında; Osmanlı Türkçesi Orta Anadolu, Batı Anadolu, Balkanlar gibi geniş bir coğrafyada konuşulur. Batı Türkçesinin dönemleri şunlardır:

a. Eski Anadolu Türkçesi: Batı Türkçesinin ilk devresidir. Eski Türkçenin izlerini taşıyan bu Türkçe, 13 ve 15. asırlarda Anadolu’da konuşulan Türkçedir. Batı Türkçesinin geçiş evresidir. Bundan dolayı bu döneme Batıdaki Orta Türkçe diyebiliriz. Bu dönemde Arapça ve Farsça unsurlar henüz fazla değildir fakat yabancı terkipler kullanılmaya başlanmıştır. Eski Anadolu Türkçesi Selçuklular, Anadolu Beylikleri ve ilk Osmanlıların yazı dilidir. Yunus Emre’nin “Divan”ı, “Risatetü’n Nushiye’si, Süleyman Çelebi’nin Mevlit’i, Âşık Paşa’nın “Garipname”si, Hoca Dehhani’nin kaside ve gazelleri bu dönemin en güzel örnekleridir.

b. Osmanlı Türkçesi: Batı Türkçesinin ikinci devresidir. 16. yüzyıldan 20. yüzyılın başına kadar devam eder. Eski Anadolu Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasındaki dönemdir. Eski Türkçenin etkileri kaybolmuş, dile yeni gramer şekilleri girmiştir. Bu dönemde kültürel etkileşimden dolayı dilimizde Arapça ve Farsça unsurlar, kelime ve terkipler bolca yer almıştır.

c. Türkiye Türkçesi: Batı Türkçesinin üçüncü ve son devresidir. 1908 Meşrutiyeti ile başlayan ve günümüzde de varlığını sürdüren bir yazı dilidir. Bugün bu devrenin içinde bulunuyoruz. Gramer özellikleri Osmanlıcayla benzerlik gösteren bu dönemde, dil oldukça sadeleşmiş, cümle kısalmış, yabancı sözcük ve tamlamalar büyük ölçüde bırakılmıştır. Bu dönemde İslami kültür unsurlarının Türkçe üzerindeki etkisi azalmış, Batılı kültür unsurlarının etkisi ise artmıştır. Günümüzde Kıbrıs, Balkanlar ve Anadolu’da konuşulan Türkçe, Türkiye Türkçesi olarak değerlendirilmektedir.

C. KUZEY-DOĞU TÜRKÇESİ

Orta Asya’da ve Hazar’ın kuzeyinde yaşayan Türklerin, Eski Türkçeden sonra kullandıkları yazı dilidir. Eski Türkçenin bir devamı niteliğinde olan bu dil, aynı zamanda Orta Asya ve kuzeydeki yeni yazı dillerine bir geçiş aşaması oluşturmuştur. Bu özelliğinden dolayı Kuzey-Doğu Türkçesi “Orta Türkçe” olarak da isimlendirilmiştir. Kuzey ve Doğu kolu 13-14. yüzyıllara kadar birlikte kullanılmış ve bir geçiş süreci yaşamıştır. Bu geçiş sürecinden sonra 15. yüzyıla gelindiğinde birbirinden iyice farklılaşmış ve bunun sonucunda “Kuzey Türkçesi” ve “Doğu Türkçesi” diye iki kola ayrılmıştır.

a. Kuzey Türkçesi: 15. yüzyıldan günümüze kadar gelen ve Kuzey Türklerinin kullandığı yazı dilidir. Kuzey Türkçesinin temeli Kıpçak şivesine dayanır. Bu nedenle “Kıpçakça” veya “Tatarca” olarak da anılmaktadır. Bu dönemin dil özelliklerini “Kodeks Kumanikus, Tercümanü Türkî ve Arabî, Hüsrev ile Şirin Tercümesi, Gülistan Tercümesi” gibi eserlerde görmek mümkündür.

b. Doğu Türkçesi: 15. yüzyılda farklı bir dil özelliği kazanan, Orta Asya Türkleri tarafından kullanılan ve günümüze kadar yaşayan yazı dilidir. Doğu ve Batı Türkistan şivesine dayanan Doğu Türkçesi “Çağatayca” olarak da bilinir. Çağataycanın bu parlak döneminde yazılan “Şecere-i Terakime, Şecere-i Türk, Mecalisü’n Nefais, Muhakemetü’l Lügateyn, Kısasü’l-Enbiyâ, Nehcü’l-Ferâdis” gibi eserlerde dönemin dil özelliklerini görmek mümkündür.

D. ÇAĞDAŞ DÖNEM TÜRKÇESİ

Çağdaş Türkçe şu anda Türk devletlerinde ve Türklerin yaşadığı bütün bölgelerde devam etmektedir. Bu dönem Türkçesi kendi içinde Türkiye Türkçesi, Azeri Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Gagavuz Türkçesi gibi bölümlere ayrılmıştır.

Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!

Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler: , , ,

Sponsor Bağlantılar

244 YORUM VAR “Türk Dilinin Tarihî Gelişimi ve Türkiye Türkçesi”

Teşekkür ederim ödevlerim bitti çok sağolun.

Bana ödevimde çok yardımcı oldunuz çok sağolun teşekkür ederim.

Teşekkürler, çok faydalandım.

Çok sağolun çok işime yaradı.

Çok Teşekkür Ederim Çok İşime Yaradı…

Çok teşekkürler.

Güzelmiş, teşekkürler.

İşime yaradı, teşekkürler.

Çok teşekkür ederim.

Çok sağolun yıllık ödevimi yapıyorum siz olmasaydınız ne yapacaktım :D

Çok teşekkürler, sizin sayenizde yüksek not alacağım.

Ahmet Şimşek | 23 Aralık 2012 Saat 15:15

Bana yardım ederseniz çok teşekkür ederim.

Tam da istedigim gibi :]

Çok güzel bir site.

Teşekkürler çok güzel anlatılmış :D

Eyvallah.

Çok sağol sınavlara hazırlık yapıyordum ve sayenizde çok iyi aldım.

Çok teşekkürler.

Kısa ve öz elinize sağlık.

Anlamadım yine, dil ve anlatım dersi olmasın ya!

Çok güzel, çok teşekkürler.

Biraz uzun görünüyor ama iyi sağolun :)

Ellerinize sağlık.

Eyvallah yardımcı oldunuz.

Proje ödevimi bitirdim elinize sağlık çok yardımcı oldunuz ve ilk defa bir forumda yorum yapıyorum teşekkürler.

Ellerinize sağlık arkadaşlar…

Süper ya!

Proje ödevimde çok yardımcı oldu teşekkürLer…!

Çok yardımcı oldu projede bugün belli oldu 100 almışım çok sevindim sağolun bu siteyi yapanlar.

Çok teşekkürler çok işime yaradı.

Çok teşekkürler performans ödevimi bitirdim ve iyi not bekliyorum iyi ki varsınız.

Sağolun.

Ödevlerimin için gerekliydi sağolun…:)

Tam istediğim ve aradığım bie yazıydı teşekkürler.

Çok beğendim.

Saolun varolun. İşime çok yaradı. Eyvallah :)

Kesin 100 bekliyorum.

Çok işime yaradı.

Sağolun ödevimi yaptım teşekkürler.

Çok güzel hemen ödevim bitti.

Eyvallah.

İyi güzel bir site herkes yararlansın :D

Çok işime yaradı.

Çok işime yaradı, sağol varol.

Sağolun.

Tablo şeklinde olsa daha iyi olur ama yine de sağolun.

Eyvallah.

Hiç yardımcı olmadı yine bir şey anlamadım biraz daha sade anlatırsanız iyi olur.

Hiç işime yaramadı kardeşler ama yine de sağolun bizi düşünüp verdiğiniz emek için.

İsmail Şahin | 27 Ağustos 2013 Saat 21:53

Çok işime yaradı sağolun.

Çok güzel oldu bu konu.

Çok teşekkürler derslerde çok yardımcı oluyorsunuz.

Çok güzel süper.

Sağolun gerçekten harika oldu ödevim bitti.

Harika, süper, muhteşem böyle mi güzel olur ya :)

Çok güzel atlatılmış, performans ödevime çok yardımcı oldu. Yazana helal olsun.

Çok sağolun. Ödevimi yapmamda çok işime yaradı. Emeğe saygı lütfen.

Çok teşekkür ederim. Proje ödevim için lazımdı sağolun.

Teşekkürler biraz uzun ama idare eder :D

Çok teşekkür ederim sizin sayenizde performans notum 100.

Teşekkürler :)

Çok teşekkür ederim.

Çok güzeldi begendim.

Çok işime yaradı çok teşekkür ederim :D

Biraz uzun ama olsun gene de yardımcı oldunuz sağolun :D

Uzun ama değdi diye düşünüyorum :D

Güzel olmuş ama çok uzun.

Eyvallah.

Bana yardım ettiğiniz için çok teşekkür ediyorum.

Çok teşekkürler :)

Teşekkürler.

Çok teşekkürler çok işime yaradı.

Çok yardımcı oldunuz çok teşekkür ederim ama keşke biraz daha kısa olsaydı :)

Çok sağolun teşekkürler çok işime yaradı. Tam istediğim gibi kısa ve öz.

Güzel notlar, sınavda çıkar inşallah.

Çok güzel :)

Gerçekten güzel olmuş.

Çok teşekkürler.

İdare ederde daha sade şekli yok muydu bunun? :D

Çok teşekkür ederim sözlüden 100 aldım :D

Ben bunları çok iyi biliyorum, bu konu benim performans ödevim.

Teşekkür ederim – Dil ve Anlatımcının dırdırından kurtuldum :)

Vallahi tam yatıyordum, çantamı hazırlarken aklıma dil ve anlatım ödevi geldi 21.40 tan beri arıyorum. :D En sonunda buldum çok sağolsun kim bulup araştırıp yazdıysa.

Çok sağolun çok işime yaradı.

Hiç iyi değil anlamadım :p

Allah razı olsun sizden.

Çok teşekkürler :)

Sağolun bana yardım ettiğiniz için performans ödevimde inşallah güzel bir not alırım.

Evet, gayet güzeldi.

Çok yardımcı oldu.

Çok güzel bunlar.

Çok teşekkür ederim, birçok sitede dolaştım fakat en güzel biliye bu sitede ulaştım. Emeği geçen herkese teşekkür ederim başarılar.

Eyvallah kardeşim sağolasın çok işime yaradı :)

Çok teşekkür ederim ama biraz daha ayrıntılı olmalıydı.

Çok teşekkürler çok iyi olmuş.

Ellerinize sağlık çok mükemmel!

Sağolasınız bre!

Çok iyi bir site herkese tavsiye ederim.

Çok güzel.

Sağolun.

Süpersiniz ya çok teşekkürler.

Çok teşekkür ederim, elinize sağlık.

Çok teşekkür ederim sağolun =)

Çok sağolun işime yaradı :D

Bazı kaynaklardan araştırdım, sizinki kadar güzeli yok.

Mükemmel olmuş.

Süpersiniz bre!

Bence o kadar da güzel değil, yarın sınavım var daha güzel tablo yapabilirdiniz ama yine de sağolun :-)

Ne tablosu ya daha ne yapsınlar? Yarın hoca aynısını bize yazdıracaktı. Sağolun.

Çok teşekkürler :)

Gerçekten süper bu benim performans ödevimdi :)

Kardeşlik ve gençlik adına teşekkürler.

En gerekli anda yardımcı oldunuz teşekkürler.

Eyvallah.

Tebrikler çok güzel olmuş.

Çok teşekkürler bütün edebiyat ödevlerimi buradan yapıyorum.

Çok işime yaradı teşekkürler.

Çok teşekkürler.

Bu bilgiler bana yardımcı oldu.

Gerçekten çok güzel bir şekilde hazırlamış, ödevim ardı ve çok işime yaradı. :) En güzel de bu şekilde hazırlanabilirdi. Gerekli olan tüm bilgiler var ve çok ıvır zıvıra inilmeden kısa ve öz bir şekilde yapılmış. :) ÇOK TEŞEKKÜR EDİYORUM :)

Çok sağolun.

Son gün çok yardımcı oldu vallahi :)

Teşekkürler.

Çok uzun olmuş.

Konu güzel içeriği az.

Çok teşekkürler. İşimize çok yaradı.

Çok teşekkür ederim.

Çok işime yaradı.

Çok sağolun.

İçerikleri beğeniyorum sağolun.

Çok iyi anladım bu konuyu.

Güzel olmuş.

Çok sağolun işime yaradı.

Çok teşekkürler.

Güzel bir çalışma olmuş.

Gerçekten çok güzelmiş, Türkçenin çok eskiye dayandığını bilmiyordum sizin sayenizde öğrenmiş oldum. Teşekkür ederim.

Çok güzel ödevim bitti.

Süper olmuş elinize sağlık, emeklerinize sağlık.

Çok güzel işime yaradı.

Çok faydalı bir konu olmuş, performans ödevim için çok yararlı oldu. Elinize sağlık.

Sağolun sınavda işime yaradı.

Allah razı olsun kardeşim, sizin sayenizde 100 aldım Allah razı olsun helal.

Çok teşekkürler.

Çok uzun ama işime yaradı sağolun.

Gerçekten mükemmel olmuş.

Eyvallah.

Bu bilgileri verdiğiniz için teşekkürler.

Teşekkürler işime yaradı.

Bu bilgileri kim yazdıysa eline sağlık ama bu bilgiler bunlarla sınırlı kalmamalı, yani yazdığınız bilgileri açın yani genişletin hayırlı akşamlar.

Çok güzel olmuş sağolun.

Süper bir çalışma olmuş.

Emeğinize sağlık.

Çok güzel ve anladım.

Teşekkür ederim.

Çok teşekkür ederim çok yardımcı oldu.

İnşallah işime yarar performans ödevi :D

Çok işime yaradı.

Çok güzel.

Çok iyi teşekkürler işime yaradı.

Bu Türkçenin lehçeleri mi acaba?

Çok teşekkür ederim kim yazdıysa hakkını helal etsin.

Çok teşekkürler çok yardımcı oldunuz.

Eyvallah kim yazdıysa helal olsun ödevim bitti :D

Süper!

Eyvallah.

Teşekkürler :)

Bu bilgiler proje ödevim için lazımdı çok teşekkür ederim ama bence biraz daha kapsamlı olmalı.

Katılıyorum süpermiş teşekkürler.

Eyvallah.

Evet arkadaşlar süper, hazırlayanların eline sağlık.

Çok uzunmuş ama yine de teşekkür ederim.

Bunun kadar uzun ödev görmedim.

Çok sağolun.

Teşekkürler.

Çok faydalı oldu ödevim için.

Çok teşekkür ederim.

Çok faydalı bir site tavsiye ederim.

Eğer hoca buna 100 vermezse kendini atsın!

Bu ödevde bana yardımcı olan sevgili Müslüman, sana teşekkür ederim yalnız hoca bana düşük not verirse kötü olur.

Çok işime yaradı sağolun.

Çok sağol kardeş Allah razı olsun.

Çok güzel.

Çok teşekkürler ama çok uzun yazmaktan ellerim koptu diyebilirim.

Çok teşekkür ederim performans ödevim için çok işime yaradı.

Çok uzun :(

Çok faydalı bir yazı.

Allah razı olsun çok yardımcı oldu teşekkürler.

Altay dönemi ana Türkçe dönemi nerede? (Yazı güzel de?)

Çok yardımcı oldunuz sağolun.

Biraz daha kısa ve öz olabilirdi :)

Çok güzel olmuş :)

Cidden çok teşekkür ederim sayenizde performans ödevimizi yapıyoruz :)

Çok teşekkür ederim.

Çok işime yaradı teşekkürler.

Gerçekten çalışmalarınız çok iyi, arkadaşlar gibi performans ödevi yapıyor olmasam da. Ders notu tutuyorum ve sınavlarımdan yüksek notlar alıyorum.

Çok bir şey anlamadım.

Fena değil.

Eh işte biraz işime yaradı.

Teşekkürler.

Çok iyi vallahi çok sağolun sayenizde performansı yapıyorum :D

Çok uzun ama perfonmans ödevi için iyi.

Süpersiniz bravo!

O resim bana çok şey kazandırdı :D

Teşekkürler performans ödevimi yazdım çok iyiydi.

Teşekkürler ödevimi yaptım sayenizde.

Sağolun Allah razı olsun.

Çok teşekkürler Dil Anlatım performansında çok işime yaradı :)

Çok yardımcı oldu.

Çok sağolun, sınavıma çalışırken çok yardımcı oldu konuya özet arıyordum işime yaradı.

Çok sağolun.

Teşekkürler eyvallah ödevimden 100 aldım ;)

Çok teşekkür ederim, çok işime yaradı :D

Çok teşekkür ederim, çok işime yaradı.

Eda Sönmez | 6 Ocak 2014 Saat 19:50

Çok teşekkürler lazım oldu ödevi yaptım yüzü aldım.

Vallahi ne diyeyim emeği gecen herkesten Allah razı olsun… ve yine emeği gecen herkese çok teşekkürler :)

Teşekkürler inşallah 100 alırım.

Mehmet Ali | 8 Ocak 2014 Saat 19:21

Çok sağ olun teşekkür ederim işime çok yaradı.

Şakir FIRTINA | 9 Ocak 2014 Saat 07:58

Bu siteyi kuran admine öncelikle çok teşekkür ediyorum. Edebiyat ve dil anlatım sınavlarına buradan çalışıyorum ve sınavlarım çok iyi gidiyor. Teşekkür ederim edebiyatogretmeni.org

İyi bir anlatım olmuş.

Teşekkürler.

Sağ olun çok yardımcı oldu performans ödevim için :)

Çok teşekkürler, Allah razı olsun.

Teşekkürler… Çok işime yaradı. Biraz kısa olsaydı iyi olurdu. :)

Harika çok teşekkür ederim.

Çok teşekkürler, ödevimi yaptım ellerinize sağlık :)

Çok teşekkürler sizin sayenizde dil anlatım performans ödevim bitti :)

Çok güzel olmuş biraz kısa olsaydı iyi olurdu ama çok güzel olmuş :)

Çok teşekkürler sizin sayenizde dil anlatım performans ödevim bitti :)

Elinize sağlık çok teşekkürler ödevimi bitirdim sayenizde. :)

Proje ödevimdi :D sağ olsun kalmıştım ondan.

Sanem Çalık | 18 Şubat 2014 Saat 12:52

Çok güzel.

Çok iyi.

Zeynettin Turay | 19 Şubat 2014 Saat 18:24

Çok güzel bir ödev, yapın pişman olmasınız.

Proje ödevim :) Çok sağolun.

Teşekkür ederim ödevim bitti çok sağolun.

Ödevimi yapmakta çok yardımcı oldu çok sağolun.

Gerçekten başta anlamadım ama şimdi çok iyi anladım sağolun mersi.

Çok iyi elinize sağlık.

Çok uzundu ama sağolun kim yapmışsa teşekkürler.

Güzel bir açıklama.

Çok yardımcı oldu teşekkür ederim.

Çok güzel.

Harika işime çok yaradı. =)

Çok çok teşekkürler, performans ödevinden 100 aldım.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: