Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir (1920 – 1960)

Serbest Nazım: Genellikle ölçü ve kafiyeye bağlı bulunmayan, dizelerindeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir. Servet-i Fünûn’dan sonra kullanılmaya başlanan bu nazım şekli günümüzde çok yaygınlaşmıştır. Ölçü ve kafiye şiire ahenk verir. Serbest nazımlarda ise bu ahenk aliterasyon ve asonanslarla sağlanır.

Serbest nazmın, şairlerin kullanışlarına göre pek çok çeşitleri vardır. Bunun için de henüz belirginleşmiş bir kuralı yoktur.

Toplumcu Şiir: Halkı ve halkın sorunlarını anlatan şiir türüdür. Nazım Hikmet ve Rıfat Ilgaz’ın şiirleri buna örnektir. Yirminci yüzyılın başlarında, neredeyse tüm dünyada eşzamanlı olarak gelişen siyasal ve toplumsal hareketlere bağlı olarak yeni bir edebiyat akımı doğar.

Toplumsal gerçekçilik ya da sosyalist gerçekçilik adı verilen bu akım; şiirden, edebiyatın ve sanatın her alanına kadar geniş bir yelpazede etkisini gösterir. Emekçilerin sorunlarını, emek-sermaye çelişkisini ve yaşamsal kaygılarını konu alan bu akım, “toplum için sanat” görüşünü temsil eder.

Serbest Nazım ve Toplumcu Şiirin Özellikleri:

  • Pragmatik, yani çıkarcı şiirdir.
  • Şiir tezlidir, savunulan bir görüş vardır ve bu görüş kendini şiirde belli eder.
  • Şair, toplumun bir parçası olduğu için şiirlerini toplumsal bir kaygı ile yazmalıdır.
  • Şair ancak toplum şiirleri yazarak kendini geliştirebilir. Bireysellikten önce kolektiflik vardır.
  • Dilin harekete geçiren gücünden, etkisinden yararlanılmıştır.
  • Söylev üslubundan yararlanılmıştır.
  • Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için yazılmıştır.
  • Şiirde biçimden çok içeriğe önem vermişler bu sebeple de ölçüsüz, kafiyesiz şiirler yazmışlardır.
  • Gelecekçilik (Fütürizm) akımından etkilenmişlerdir.

Gelecekçilik (Fütürizm): 20. yüzyılın başlarında İtalya’da ortaya çıkan bu akımın sanatçıları, şiirde temel öğelerin cesaret, isyan ve cüret olduğunu savunmuşlardır. Edebiyatın durgun değil hareketli, barışçıl değil kavgacıl olmasını istemişlerdir. Savaşı övmüşler ve geçmişi kötülemişlerdir. Türk Edebiyatında Nazım Hikmet, ünlü Rus şairi gelecekçi Mayokovski’den etkilenmiştir.

Serbest Nazım ve Toplumcu Şiirin Önemli Temsilcileri

1. NAZIM HİKMET (1902 – 1963)

  • Toplumcu gerçekçi edebiyatın öncüsü olup, ilk şiirlerini ölçülü ve uyaklı yazmıştır.
  • Rusya’daki öğrenim yıllarında Fütürist şair Mayakovski’nin sanat görüşünü benimsemiş, ölçülü ve uyaklı şiiri bırakmıştır.
  • Rusya’dan döndükten sonra öz, biçim ve tema bakımından yeni şiirleriyle serbest nazmın ve toplumcu şiirin ilk örneklerini vermiş; bu yönüyle pek çok şairi etkilemiştir.
  • Şiir dışında roman, tiyatro, masal, mektup gibi türlerde eserler vermiştir.
  • “Memleketimden İnsan Manzaraları” ve Kuruluş Savaşı’nı anlattığı “Kuvayı Milliye Destanı” önemli eserlerindendir.
  • Eserleri:
  • Şiir: 835 Satır, Jokond ile Si-Ya-u, Memleketimden İnsan Manzaraları, Kuvayı Milliye Destanı
  • Tiyatro: Kafatası, Yusuf ile Menofis
  • Roman: Kan Konuşmaz
  • Masal: Sevdalı Bulut
  • Mektup: Kemal Tahir’e Mahpushaneden Mektuplar

2. RIFAT ILGAZ (1911 – 1993)

  • Toplumcu gerçekçi bir şair ve yazardır.
  • Özellikle 1940’lı yıllarda yoksulların yaşamlarını anlattığı şiirleriyle, toplumcu gerçekçi şairlerin önemli temsilcilerindedir.
  • “Markopaşa” dergisinde mizahi yazılar yazmıştır.
  • En önemli eserlerinden olan Hababam Sınıfı, başlangıçta tiyatro olarak yayımlanmıştır.
  • Eserleri:
  • Şiir: Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Bütün Şiirleri
  • Roman: Karartma Geceleri, Sarı Yazma
  • Mizahi Hikâyeler: Don Kişot İstanbul’da, Radarın Anahtarı
  • Mizahi Romanlar: Hababam Sınıfı, Pijamalılar

3. CEYHUN ATUF KANSU (1919 – 1978)

  • Önceleri halk şiirinden etkilenen şair, 1940’lı yıllarda toplumcu gerçekçi şiire katılarak serbest şiirler yazmaya başlamıştır.
  • Şiirleri dışında makale, hikâye, deneme türlerinde de yazan sanatçı, “Dünyanın Bütün Çiçekleri”“Kızamuk Ağıdı” adlı şiirleriyle sevilmiştir.
  • Eserleri:
  • Şiir: Bağbozumu Sofrası, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Yanık Hava
29 Yorum “Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir (1920 – 1960)
  1. By Ögrenci diyor ki:

    Siz buraya koyuyorsunuz bunları iyi güzel de edebiyat hocaları da buradan kopyalıyor sonrada kendi hazırlamış gibi ögrenciye veriyorlar.

  2. Hakan diyor ki:

    Teşekkürler.

  3. Zühre diyor ki:

    Öğretmenlik artık kolaylaştı , kopyala – yapıştır …acaba hiç kendine soruyor mu anlatıklarımla sınavda sorduklarım eş değer mi diye?

  4. Ayşe diyor ki:

    Arkadaşlar doğru söylüyorsunuz burdaki ile hocanın deftere yazdırdığı aynı.

  5. Özer diyor ki:

    Ne bekliyorsunuz ki? Edebiyat öğretmenlerinin edebiyatta çığır açmasını mı? Tabi ki bunların aynısı anlatacaklar.

  6. Özer diyor ki:

    Teşekkürler.

  7. Edebiyat diyor ki:

    Daha ne yaptığını bilmeyen öğrenciler var. Edebiyat tarihidir edebiyat dersi ve edebiyat tarihini yeniden yazacak halimiz yok ha edebiyat fakültesine girin orada görün edebiyatı burada anlatılanlar sizin düzeyinize uygun. Uzaydan mı bahsedeceğiz edebiyat dersinde tabi ki edebiyat tarihi aynen ele alınacak yeni bir tarih mi yazalım sizin bakmaya tenezzül etmediğiniz notları hazırlayıp çoğaltıp veriyoruz faydası olsun diye bir de o notları okusanız.

  8. Merve diyor ki:

    Sağolun varolun.

  9. Kübra diyor ki:

    Gerçekten teşekkürler çok yardımcı oldunuz.

  10. Ayşe diyor ki:

    Kurban olun siz edebiyatçılara…

  11. Kazım diyor ki:

    İnşallah sınavdan iyi not alırız.

  12. Ender diyor ki:

    Harbiden bunun sayesinde hocanın gönlünü aldım. İnşallah daha detaylı şeyler yazarlar da akılda kalıcı olur. Gerçi bu da iyi aslında da işte.

  13. Berdirhan diyor ki:

    Yardımcı olduğunuz için teşekkür ederim.

  14. Kemal diyor ki:

    Hocam ellerinize sağlık teşekkürler.

  15. Onur diyor ki:

    1- Pragmatiktir açıklaması Amprizmle benzerliği yönünden kabul edile bilir ama Pragmatizme -çıkarcılık- demek cahilliktir. O yorumu değiştirin :)

  16. Ozan diyor ki:

    Çok sağolun.

  17. Numan diyor ki:

    Teşekkürler.

  18. Seren diyor ki:

    Yahya Kemal, N.Fazıl Kısakürek, M.Akif Ersoy hakkında bilgi yok mu?

  19. Taylan diyor ki:

    Fütürizm akımı aynı isimde 2 farklı akım olarak farklı tanımlanmalıdır öyledir çünkü. Nazım savaşı filan desteklemez.

  20. Elif diyor ki:

    Teşekkürler.

  21. Eylem diyor ki:

    İnşallah ben de iyi not alırım.

  22. Ahsen diyor ki:

    Anlamadım biraz daha net olsa güzel olur.

  23. Demet diyor ki:

    Çok kısa ya arkadaşlar.

  24. Nebi diyor ki:

    Not tutmaya gerek yok aynısını yazdırıyor hoca :D

  25. Fulya diyor ki:

    Özelliklerini çok daha basite indirgemelisiniz bence.

  26. Burcu diyor ki:

    Teşekkürler.

  27. Deniz diyor ki:

    Serbest şiirde ahenk bulunur mu? Şiir İstanbul’u Dinliyorum.

    • Edebiyat Öğretmeni diyor ki:

      Serbest şiirde ahengi sağlayan unsurlar aliterasyon, asonans ve sözcük tekrarlarıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>