İsimler (Adlar) Konu Anlatımı

Sponsorlu Bağlantılar

Varlıkları ve kavramları karşılayan sözcüklere isim denir.

Çiçekleri vazoya yerleştirdim.

Bu cümlede “çiçek, vazo” sözcükleri birer varlığı karşıladığı için addır.

Hüzün ve sevinç bir arada yaşanır burada.

Bu cümlede “hüzün, sevinç” sözcükleri birer kavramı karşıladığı için addır.

Adları çeşitli yönlerden inceleyebiliriz:

A) Varlıklara Verilişlerine Göre Adlar

Tür (cins) Adı: Aynı türden varlıkları karşılayan sözcüklerdir.

şehir, ülke, dil, nehir, kitap, insan…

Özel Ad: Bir tür içinde sadece tek bir varlığı karşılayan sözcüklerdir.

Ankara, Türkiye, İngilizce, Kızılırmak, Çalıkuşu, Ahmet…

Eylül, edebiyatımızda ilk psikolojik romandır.

Bu cümlede “roman” sözcüğü, bir yazınsal türü karşıladığı için tür adı; “Eylül” ise roman türünün içinde tek olan bir yapıtı karşıladığı için özel addır.

Şehirlerimiz içinde İstanbul’un ayrı bir önemi vardır.

Bu cümlede “şehir” sözcüğü, bir yerleşim birimini karşıladığı için tür adı; “İstanbul” ise yerleşim birimleri içinde tek olan bir şehri karşıladığı için özel addır.

Not: “Güneş, ay, dünya” sözcükleri, astronomi, coğrafya terimi olarak kullanıldığında özel addır. Diğer kullanımlarda ise tür adıdır.

Mars, Dünya’ya göre Güneş’e daha yakındır.

Bu cümlede “Dünya” ve “Güneş” sözcükleri terim olarak kullanıldığından özel addır.

O kazadan sonra dünyası karardı.

Doktor, güneşte fazla kalmamasını istedi.

Bu cümlelerde “dünya” ve “güneş” sözcükleri tür adıdır.

Bazı tür adları, özel ad olarak kullanılabilir.

Deniz, bugün masmaviydi, (tür adı)

Deniz, arkadaşlarıyla maça gidecek, (özel ad)

B) Varlıkların Sayılarına Göre Adlar

Tekil Ad: Sayıca bir varlığı karşılayan adlardır.

ağaç, bulut, sevgi, mevsim

Çoğul Ad: Sayıca birden fazla varlığı karşılayan adlardır. Çoğul ad, tekil adlara çoğul eki (-ler, -lar) getirilerek yapılır.

ağaçlar, bulutlar, sevgiler, mevsimler

Topluluk Adı: Çoğul eki almadan, birden fazla varlığın bir araya gelerek oluşturduğu grupları karşılayan adlara denir.

ordu, halk, sürü, kurul, takım, komisyon…

Bir yazar, toplumun sorunlarına sırt çeviremez.

Bu cümlede “yazar” sözcüğü, sayıca bir varlığı karşıladığı için, tekil ad; “sorunlar” sözcüğü, “-ler, -lar” çoğul ekini alarak birden fazla kavramı karşıladığı için, çoğul ad; “toplum” sözcüğü, bir arada yaşayan insanlardan oluşan grubu karşıladığı için, topluluk adıdır.

Not: Bazı adlar, topluluk adı olarak kullanılabildiği gibi, tekil ad olarak da kullanılabilir. Bunları ayırt etmek gerekir.

Meclis, yeni dönem için yarın toplanacak.
Meclis, yarın boyanacak.

Bu cümlelerin birincisinde “meclis” bir grubu karşıladığı için topluluk adı, ikincisinde ise bir yeri, mekânı karşıladığı için tekil addır.

C) Varlıkların Oluşuna Göre Adlar

Somut Ad: Beş duyudan en az birisiyle hissedebildiğimiz varlıkları karşılayan sözcüklerdir.

çiçek, ağaç, bulut, ses, hava, koku, rüzgâr…

Soyut Ad: Beş duyuyla hissedemediğimiz; ama var olduklarını kabullendiğimiz kavramları karşılayan sözcüklerdir.

mutluluk, sevgi, akıl, ruh, melek, heyecan, korku…

Her yazar, sevinçlerini, üzüntülerini insanlarla paylaşmak için yapıt ortaya koyar.

Bu cümlede “insan” ve “yapıt” sözcükleri, beş duyudan en az biriyle varlıkları hissedilebildiği için somut ad; “sevinç” ve “üzüntü” sözcükleri, beş duyudan hiçbiriyle varlıkları hisse- dilemediği için soyut addır.

Not: Somut anlamlı bir sözcük, anlam genişlemesi yoluyla soyut anlam kazanabilir.

Ağacın gölgesinde dinlendik.
O, her zaman babasının gölgesinde kaldı.

Birinci cümledeki “gölge” sözcüğünün somut anlamlı bir ad olduğunu görüyoruz. İkinci cümledeki “gölge” sözcüğü “ikinci planda kalınan bir durum”u karşıladığı için soyut anlamlı bir addır.

Örnek 1:
“Artık” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad olarak kullanılmıştır?
A) Yemek hazır, artık sofraya oturabiliriz.
B) O bardaktaki artık suyu dökebilirsin.
C) Yemek artıklarını değerlendirmemiz gerekir.
D) Havalar ısındı, artık kar yağmaz.
E) Sus artık, biraz da beni dinle!
(1995-ÖSS)
Çözüm:
Cümleleri incelediğimizde “artık” sözcüğünün C seçeneğinde yemeğin kalan kısmının adı olarak kullanıldığını; A, D ve E seçeneğinde eylemi zaman yönünden belirttiği için belirteç olarak kullanıldığını, B seçeneğinde ise suyun niteliğini bildirdiğinden sıfat olarak kullanıldığını görüyoruz.
Cevap C
 
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük, sözcük türü bakımından ötekilerden farklıdır?
A) Yeni bir kitaplık alması gerekli.
B) Bugünlerde sende bir durgunluk var.
C) Ağır işittiği için kulaklık kullanıyor.
D) Yalnızlık en korktuğu şeydi.
E) Kışlık odun ve kömürünü yazdan aldı.
(1988 – ÖYS)
Çözüm:
Bu cümlede altı çizili sözcükleri incelediğimizde, “kitaplık” ve “kulaklık” sözcüklerinin birer varlığı karşıladığı için; “durgunluk” ve “yalnızlık” sözcüklerinin birer kavramı karşıladığı için ad görevinde kullanıldığını görüyoruz. E seçeneğinde geçen “kışlık” sözcüğü ise, bir varlık ya da kavramı karşılamadığı için ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır.
Cevap E

Ayrıca Bkz. İsimler (Adlar) Konu Testleri

Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!
Online Testler
Etiketler: , , , , , , , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

44 YORUM VAR “İsimler (Adlar) Konu Anlatımı”

Kısaca emeği geçen herkese çok teşekkürler.

Aynı Türkçe hocamızın yazdırdığı gibi.

Açıklamalı olmuş çok güzel emek verenlere teşekkürler.

Burada yararlı bilgiler var.

İyi fena değil.

Burada çok yararlı bilgiler var. Artık Türkçe ödevlerimi buradan yapacağım.

Çok güzel bir anlatım olmuş.

Çok harika.

Güzel anlatım olmuş.

Çok teşekkürler.

Örnekler daha fazla olsa daha iyi olurdu ama olsun bu da güzel :-)

Emeği geçen herkese çok teşekkürler süper olmuş.

Çok sağolun.

Çok iyi bir şey herkese tavsiye ederim.

Daha uzun olsaymış keşke :/

Ben çok beğenmedim.

Aslında çok iyi mükemmel.

Bence çok iyi öğretmenim çok beğendi, thank you. (teşekkürler)

Çok çok iyi olmuş çok beğendim emeği geçen herkese teşekkürler..:)

Çok güzel teşekkürler.

Çok güzel olmuş sınava hazırlık için.

Ama bu bilgiler öğretmenimizin anlattığı gibi vallahi.

Güzel bir anlatım.

Halk soyut mu somut mu?

Edebiyat Öğretmeni | 16 Ocak 2014 Saat 14:52

Somuttur.

Sude Çelik | 16 Ocak 2014 Saat 17:52

Çok güzel.

Çok güzel.

Çalıkuşu soyut mu somut mu?

Çok sağolun.

Çok ama çok sağolun.

Harika biliyordum tekrarıma yardım etti.

Çok sağolun sınavımda tekrar oldu teşekkür ederim.

Vallahi billahi şaştım bu işe harika bir site, aradığım bütün konular burada var.

Faydalı bir site yazılım vardı çok iyi geldi.

Ben beğenmedim.

Çok sağolun :-)

Güzelmiş.

Çok güzel harika ;)

Gerçekten çok harika.

Çok az ama açıklamalı.

Çok beğendim gerçekten bu sayfa işe yaradı sınavlarım iyi geçti.

İyi fena değil. :D

İdare eder.

Teşekkürler :) İşime yaradı. Kısa, öz ve yeterli bir anlatım olmuş.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: