Edatlar (İlgeçler) Konu Anlatımı

Sponsorlu Bağlantılar

Cümle içinde sözcükler arasında çeşitli anlam ilgileri kuran ve cümleye değişik anlamlar katan, tek başına bir anlamı olmayan sözcüklerdir. Başlıca ilgeçler şunlardır:

gibi, sanki, göre, kadar, için, üzere, -e doğru, -e karşı, -e karşın, -e rağmen, -e değin, -e dek, -den dolayı, -den başka, ile, yalnız, ancak, sade, sadece, tek, bir, denli, değil…

Şimdi aşağıdaki cümlelerde, belli başlı ilgeçlerin, cümlelere ne gibi anlamlar kattığını görelim:

Gibi

Annem, melek gibi biriydi. (benzerlik)
Zil çaldığı gibi dışarı çıktık. (tezlik)
Birazdan fırtına çıkacak gibi. (tahmin, olasılık)

Sanki

Everest, sanki bir dev çadırdı. (benzerlik)
Babam, sanki seni dinler de! (inanmama)
Sanki birazdan yağmur yağacak. (tahmin, olasılık)

Göre

Kafama göre bir dost bulamadım. (uygunluk)
Sana göre hangimiz suçlu? (kanaat, görüş)
Bu sınav dünküne göre daha kolaymış. (karşılaştırma)

Kadar

Bu işi akşama kadar halletmeliyim. (zaman, süre)
Elmalar yumruğum kadardı. (benzerlik)
Durakta bir saat kadar bekledim. (yaklaşık)
Hiç kimseyi senin kadar sevmedim. (karşılaştırma)
Tilki kadar kurnaz bir adam. (derece, ölçü)

İçin

Ders çalışmak için kütüphaneye gitti. (amaç)
Senin için herkes iyi şeyler söylüyor. (hakkında)
Kardelen, benim için apayrı bir çiçekti. (görecelik)
Trafik sıkıştığı için geç kaldım. (neden-sonuç)
Bu hazırlıkları konuklar için yaptık. (aitlik)
Çocukları için her fedakârlığı yapardı. (uğruna, yoluna)

Üzere

Yarın getirmek üzere arabayı alabilirsin. (şartıyla)
Teşekkür etmek üzere sahneye çıktı. (amacıyla)
Anlaştığımız üzere yarın buluşuruz.   (şekilde, tarzda)
Uçağımız kalkmak üzereydi.  (zaman)

Doğru

Çocuklar sahile doğru yürüyorlar. (yön)
Akşama doğru buralar sakinleşir. (zaman)

Karşı

Güneşe karşı yavaş yavaş yürüyorduk. (yön)
Sabaha karşı köye vardık. (zaman)

Başka

Benden başka herkes maça gitmiş. (dışında, hariç)

Not: “Doğru, karşı, başka” sözcükleri, cümle içinde ilgeç dışında değişik görevler kazanabilir.

İnan bana, doğru söylüyorum. (belirteç)
Sence doğru tarafa mı gidiyoruz? (sıfat)
Sonunda doğruyu buldum. (ad)
 
Burası karşıdan, çok net gözüküyor. (ad)
Evimiz şehrin karşı yakasındaydı. (sıfat)
 
Sana başka, bana başka konuştu. (belirteç)
Bize başka bir adres verdiler. (sıfat)
Bunu başkasından duymuş. (adıl)

İle

Annemler uçakla gelecekmiş. (araç)
Elini bıçakla kesmiş.   (gereç)
Bahçede, arkadaşlarıyla oynuyor. (birliktelik)
Öğretmen, telaşla içeri girdi. (durum)
Ağaçların devrilmesiyle yol kapandı. (neden-sonuç) 

Not: “İle”, yerine “ve” getirilemiyorsa ilgeç; getirilebiliyorsa bağlaç olur.

Şiir ile romanı çok severim. (ile=ve  > bağlaç)
Gençken şiir ile çok ilgilendim.

Bu cümlelerin birincisinde “şiir ve roman” denilebildiği için “ile” bağlaçtır; ikincisinde “ile” yerine “ve” getirilemediği için “ile” ilgeçtir.

Yalnız, Sade, Sadece, Bir, Tek

Dünkü toplantıda yalnız sen yoktun.  (sadece)
Ben bu konuda sade ona inanırım. (yalnız)
Sadece dinlenmek istiyorum.  (yalnız)
Pikniğe bir o gelmemişti. (yalnız)
Tek sen misin sevdiğine kavuşamayan? (yalnız)

Not: “Yalnız” sözcüğü, yerine “ama” getirilebiliyorsa bağlaç olur.

Dün seni çok bekledim; yalnız sen gelmedin. (yalnız=ama > bağlaç)

Bu cümlede “yalnız” yerine “ama” getirilebildiği için “yalnız” sözcüğü bağlaçtır.

Not: “Yalnız, sade, sadece, bir, tek” sözcükleri, cümle içinde ilgeç dışında değişik görevler kazanabilir.

Dedem, yalnız bir insandı. (sıfat)
Sahilde, yalnız dolaşıyordu. (belirteç)
Sade bir görünümü vardı. (sıfat)
Sanatçı, çok sade yaşıyordu. (belirteç)
Onunla bir boydayız.  (sıfat)
Bir sen bir ben biliyoruz bunu. (bağlaç)
Olanları bana bir bir anlattı. (belirteç)
Çocuk, tek kelime konuşmadı. (sıfat)
Herkes gidince ben tek kaldım. (belirteç)

Ancak

Bizi oraya ancak sen götürebilirsin. (sadece)
Bu arabaya ancak on milyar veririm. (en çok)

Not: “Ancak” sözcüğü, cümle içinde değişik görevlerde kullanılabilir.

Çok çalıştım; ancak ödevimi bitiremedim. (ancak=ama > bağlaç)
Misafirler, akşama ancak gelebildiler. (belirteç)

Birinci cümlede, “ancak” sözcüğünün yerine “ama” getirilebildiği için “ancak” bağlaçtır. İkinci cümlede “ancak” eylemin yapılış zamanını belirttiği için belirteçtir.

Rağmen, Karşın, Denli, Değil, Dolayı

Bağırmama rağmen beni duymadı. (tersine olarak)
Fakirliğine karşın hep mutlu biriydi. (tersine olarak)
Seni ölünceye değin unutmayacağım. (zaman)
Yağmur geceye dek devam etti. (zaman)
Beni bu denli sevdiğini bilmiyordum. (derece)
Burası dediğin kadar güzel değil. (olumsuzluk)
Trafikten dolayı sınava geç kaldım. (neden-sonuç)
 
Örnek 1:
“Televizyon reklamları radyo ile yapılanlardan daha etkili oluyor.”
“ile” sözcüğü, aşağıdaki kullanımlardan hangisinde bu cümledekiyle aynı görev ve anlamdadır?
A) Bugün radyo ile televizyonun hayatımızdaki yeri ve önemi yadsınamaz.
B) Ona göre ahlak, düşündüğü ile yaptığı arasındaki benzerliktir.
C) Sinekli Bakkal ile Tatarcık, Halide Edip’in toplumsal konulu iki romanıdır.
D) O, deyimleri ve tekerlemeleri ile İstanbul Türkçesinin güzelliğini yansıtmıştır.
E) Onu en çok ilgilendiren, gazetenin gülmece sayfası ile spor haberleridir.
(1982-ÖSS)
Çözüm:
Cümlede “ile” gördüğümüz yere “ve” getirebiliyorsak “ile” bağlaç; getiremiyorsak ilgeçtir. Örnek cümlede “ile” sözcüğü ilgeç görevinde kullanılmıştır. D seçeneğinde kullanılan “ile” sözcüğü de ilgeç görevindedir.
Cevap D
 
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “için” kelimesi, “amacıyla, maksadıyla” anlamında kullanılmıştır?
A) Çocuklar için yapmadığı fedakârlık kalmadı, diyorlar.
B) Bu paket arkadaşınız için hazırlanmıştı.
C) O sıralarda Ankara’da olmadığım için olayı bilemiyorum.
D) İki haftalık harçlığını bu kitabı almak için biriktirmiş.
E) Arkadaşınız için herkes aynı şeyleri söylüyor.
(1986-ÖSS)
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde “için” sözcüğünün A’da “uğruna”, B’de “aitlik”, C’de “neden-sonuç”, E’de “hakkında” anlamında kulanıldığtnı görüyoruz. D’de ise “harçlık biriktirme” eyleminin “kitap almak” amacıyla yapıldığını görüyoruz.
Cevap D
 
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yalnız” sözcüğü farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Böyle bir evde yalnız oturman sakıncalıdır.
B) Böylesine temiz bir havayı yalnız burada bulabilirsin.
C) Bu toplantıda yalnız kalacağını biliyordun.
D) Bu görüşü senin yalnız savunman daha etkili olurdu.
E) Bu sorunu yalnız çözmek istemen yerinde bir karardır.
(1978)
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A, C, D ve E de “yalnız” sözcüğünün “oturma, kalacak, savunma, çözmek” eylemsilerini belirttiğinden, belirteç görevinde kullanıldığını görüyoruz. Ancak B’de “yalnız” sözcüğünün “sadece” anlamında kullanıldığından, ilgeç olduğunu görüyoruz.
Cevap B

Ayrıca Bkz. Edat-Bağlaç-Ünlem Konu Testleri


Sponsorlu Bağlantılar


Etiketler: , , , , , , , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

59 YORUM VAR “Edatlar (İlgeçler) Konu Anlatımı”

Hatice Özlem Koç | 4 Haziran 2013 Saat 16:48

İyi site sınavda bu örneklerin aynısı çıktı sınavdan 5 aldım.

Teşekkürler.

Çok teşekkür ederim edebiyat öğretmeni.

Bu site çok iyi, teşekkürler edebiyat öğretmeni.

Daha iyi olabilirdi ama olsun siz böyle de güzelsiniz.

Çok teşekkür ederim ellerinize sağlık çok sevap kazanıyorsunuz.

Yardımınız için teşekkürler.

Sizi çok seviyorum sayenizde 100 aldım.

Çok teşekkür ederim.

Çok güzel olmuş.

Serkan Fidancı | 10 Nisan 2014 Saat 17:36

100 aldım sınavdan.

Çok güzel beğendim zaten site güzel bana çok yardımcı oldu, hoca anlatmadı nedeni hocayı kızdırdık diye akıllı tahtaya dolu dolu yazı yazdı anlayamadım ama bu site sayesinde anladım çok teşekkürler.

Gerçekten çok güzel olmuş, ellerinize sağlık dershanedeki hocam çok beğenecek.

Çok güzel bir site işime çok yaradı teşekkürler.

İyi anlatılmış.

Çok güzel olmuş.

Harika hocam çok teşekkürler.

Teşekkürler.

Çok iyi olmuş.

Teşekkürler.

Çok iyi.

Performans ödevi için yeterli değil :( ama yine de süper.

Ödevime fazla yardımcı olmadı :(

Çok sağolun.

Çok teşekkürler.

Güzel, çok teşekkür ederim.

Güzel olmuş. Öğretmenin anlattıklarından hiç bir şey anlamamıştım. Burada okuduklarımla daha iyi anladım. Verdiğiniz 3 tane örnek de çok işe yaradı. Çok güzel olmuş çok sağolun.

Teşekkürler çok güzel.

Çok hem de çok güzel olmuş.

Keşke video olsa daha iyi anlaşılırdı, sağ olun sayenizde anladım :D

Teşekkürler.

Sayenizde yırttık.

Sayenizde başardım anlamadığım şeyi.

Kim yaptıysa ellerine sağlık çok güzel olmuş.

Çok kral olmuş.

Harika olmuş ama bağlaçlar ve edatlara benziyor.

Yazılıdan önce iyi geldi.

Sayenizde 100 aldım.

Gerçekten harika çünkü bulamadığım bilgiler burada teşekkürler.

Zaten 4. sınıftan beri görüyoruz.

Neriman Solmaz | 21 Mayıs 2014 Saat 17:23

Buradaki edatlar benim işime çok yaradı, size de tavsiye ederim.

Sayenizde 20 aldım.

Çok teşekkür ederim. Sayenizde 100 aldım :)

Çok güzel 100 aldım.

Gerçekten çok güzel bir site. Teşekkürler.

Çok açık anlatmışsınız, çok işime yaradı.

Ayşenur Altan | 26 Mayıs 2014 Saat 21:29

Süper!

Bu site süper!

Sağolun çok işime yaradı teşekkürler, bakalım sınavdan kaç alacağız?

Çok güzel.

Güzel hazırlamışsınız. Teşekkürler.

Teşekkürler.

Tebrikler hocam harikasınız büyük başarı.

Performansa çok yardımcı oldu sağolun.

Çok teşekkür ederim size. Hoca anlatınca hiçbir şey anlamamıştım ama şimdi çok basit geliyor teşekkürler :) Yazılıda inşallah faydası olur :) Çok teşekkür ederim :)

Çok ama çok güzel. Bunu hazırlayan herkese teşekkür ederim.

Sağolun varolun.

Çok teşekkür ederim.

Çok teşekkürler sevgili edebiyat öğretmeni.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: