Yapım Ekleri Konu Anlatımı

Sponsorlu Bağlantılar

Eklendiği sözcüklerin anlamını değiştirip onlardan yeni sözcükler türeten eklerdir. Bir sözcükteki çekim ve yapım ekleri çıkarıldıktan sonra geriye kalan anlamlı en küçük parçaya “kök” denir. Bir sözcükte yapım eki bulunuyorsa kökle yapım ekinin bulunduğu bölüme de “gövde” denir. Sözcüklerin “kök”ü ile “gövde”si arasında anlamca bir ilgi bulunur.

göz – lük
göz – le-
yaz – ı
yaz – dır-

Bu örneklerde;

“göz” isminden “-lük” ekiyle “gözlük” ismi.
“göz” isminden “-le” ekiyle “gözlemek” fiili,
“yaz-” fiilinden “-ı” ekiyle “yazı” ismi,
“yaz ” fiilinden “-dır” ekiyle “yazdırmak” fiili türetilmiştir.

Bu örneklerde görüldüğü gibi, yapım ekleri, fiil veya isim soylu sözcüklere gelerek fiil ya da isim soylu sözcükler türettiğinden dörde ayrılır:

  1. İsimden İsim Yapım Ekleri
  2. Fiilden İsim Yapım Ekleri
  3. İsimden Fiil Yapım Ekleri
  4. Fiilden Fiil Yapım Ekleri

1. İsimden İsim Yapım Ekleri

-lık, (-lik, -luk, -lük)                 ağaçlık, doktorluk
-lı, (-li, -lu, -lü)                        akıllı, boyalı
-sız, (-siz, -suz, -süz)                yüreksiz, tuzsuz
-cı, (-ci, -cu, -cü)                     aşçı, kapıcı
-daş, (-deş, -taş, -teş)              vatandaş, meslektaş
-er, (-ar)                                 üçer, altışar
-ıncı, (-inci, -uncu, -üncü)       beşinci, onuncu
-tı, (-ti, -tu, -tü)                        şırıltı, patırtı
-cıl, (-cil, -cul, -cül)                 evcil, etçil
-cık, (-cik, -çık, -çik)                kitapçık, kulakçık

2. Fiilden İsim Yapım Ekleri          

-ım, (-im, -um, -üm)                ölüm, bakım
-ı, (-i, -u, -ü)                            yapı, ölü
-gı, (-gi, -gu, -gü)                    bulgu, sezgi
-kı, (-ki, -ku, -kü)                     bitki, tutku
-gın, (-gin, -gun, -gün)            durgun, ölgün
-kın, (-kin, -kun, -kün)             yatkın, seçkin
-gan, (-gen)                             kaygan, sürüngen
-kan, (-ken)                             çalışkan, iletken
-k (-ık, -ik, -uk, -ük)                 kırık, çürük
-ak, (-ek)                                 uçak, yatak
-ınç, (-inç, -unç, -ünç)             gülünç, korkunç
-ıcı, (-ici, -ucu, -ücü )              alıcı, sürücü
-r (-ır, -ir, -ur, -ür)                  düşünür, okur
-t (-ıt, -it, -ut, -üt)                     geçit, umut
-tı, (-ti, -tu, -tü)                        morartı, kızartı
-ıntı, (-inti, -untu, -üntü)          kırıntı, üzüntü
-ağan, (-eğen)                         durağan, süreğen
-anak, (-enek)                          tutanak, gelenek
-ca, (-ce)                                 sakınca, güvence
-ga, (-ge)                                 dalga, gösterge
-gaç, (-geç)                             utangaç, üşengeç
-gıç, (-giç, -guç, -güç)             dalgıç, bilgiç

Fiilimsi ekleri de fiilden isim yapım ekleridir:

-mek, (-mak)                           yemek, içmek
-me, (-ma)                              dondurma, danışma
-ış, (-iş, -uş, -üş)                      giriş, görüş
-an, (-en)                                gülen, ağlayan
-ası, (-esi)                               görülesi, yıkılası
-mez, (-maz)                           yılmaz, tükenmez
-ar, (-er)                                 benzer, göçer
-dik, (-dik, -duk, -dük)             tanıdık, bildik
-ecek, (-acak)                          içecek, giyecek
-mış, (-miş)                             geçmiş, dolmuş

3. İsimden Fiil Yapım Ekleri

-la, (-le)                                  başla-, sula-
-l                                             kısal-, alça(k)l-
-al, (-el)                                  azal-, yönel-
-sa, (-se)                                 garipse-, susa-
-ımsa, (-imse)                         azımsa-, özümse-
-a, (-e)                                    yaşa-, türe-
-leş, (-laş)                               iyileş-, beyazlaş-
-lan, (-len)                              canlan-, evlen-
-ık, (-ik, -uk, -ük)                     birik-, a(ç)cık-
-ar, (-er)                                 morar-, a(k)ğar-
-da, (-de)                                ışılda-, fısılda-

4. Fiilden Fiil Yapım Ekleri

-t (-ıt, -it, -ut, -üt)                     yürüt-, okut-
-l (-ıl, -il, -ul, -ül)                     yazıl-, süzül-
-ış, (-iş, -uş, -üş)                      yazış-, görüş-
-n, (-ın, -in, -un, -ün)               sevin-, taran-
-dır, (-dir, -tır, -tir)                  aldır-, yaptır-
-r, (ır, -ir, -ur, -ür)                  içir-, uçur-
-ar, ( er)                                    kopar-, gi(t)der-
-ala, (-ele)                                kovala-, eşele-

Not: Bazı ekler, yazılışça aynı, görevce farklıdır. Bu ekler birbirine karıştırılmamalıdır.

Sınıfın kapısı açıldı, (tamlayan eki)
Senin kitabın nerede? (iyelik eki)
Çocuk etrafına bakındı. (fiilden fiil yapım eki)
Bir yığın problemi var. (fiilden isim yapım eki)
Bu eşyaları satın. (emir kipinin kişi eki)
Açlıktan içim bayıldı. (iyelik eki)
Benim kalemim kayboldu. (tamlayan eki)
Artık bir seçim yap. (fiilden isim yapım eki)
 
Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!
Online Testler
Etiketler: , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

131 YORUM VAR “Yapım Ekleri Konu Anlatımı”

Teşekkür ederim.

Çok teşekkürler.

Güzel anlatılmış bir konu.

Çok teşekkürler.

Öğretmenimiz çok sevdi.

Güzel bilgi gerçekten.

Testleri var mı? Çok iyi de anlatılmış.

Teşekkürler.

Çok güzel anlatım bravo.

İstediğimi bulamıyorum.

Hiç güzel değil şikayetçiyim hiç cümle yok!

Çok güzel olmuş.

Çok teşekkürler.

Harika :)

Bence fazla şey yok!

Çok faydalı oldu sağolun.

Çok faydalı oldu sağolun.

İstediğimi bulamıyorum.

İsimden fiil yapan ekten çok az ki.

Güzel ama -men ekini bulamadım. Ama güzel bir bilgi, teşekkür ederim. :)

Ertuğrul Keskin | 19 Kasım 2013 Saat 18:21

Çok az hiçbir şey yok.

Teşekkürler yapana :)

Teşekkür ediyorum.

Çok güzel teşekkür ederim.

Faydalı oldu.

Hiç güzel değil.

İşime yaradı sağolun.

Güzel olmamış.

Harika!

Bence güzel değil.

Mustafa Harun | 4 Aralık 2013 Saat 16:11

Derslerimde daha çok başarılı oldum çok teşekkür ederim. :)

Benim için çok iyi oldu sağolun çok teşekkür ederim size minnettarım.

İyi olmuş.

Konuyu anladım teşekkürler.

Gerçekten çok iyi sağolun ama bazı şeylerin örneklerini anlamadım eğer yardım edebilirseniz sevinirim.

Çok güzel anlatılmış.

Güzel anlatım tebrikler.

Çok güzel bir şekilde anlatmışsınız.

Tamamdır.

Çok güzel olmuş teşekkür ederim.

Ben beğenmedim.

Ben hiç beğenmedim ben sadece örnek istiyorum.

Çok beğenmedim.

Çok sağolun.

Çok güzel anlatılmış sağolun.

Teşekkürler.

Öğretmen kelimesi yapım eki mi çekim eki mi?

Edebiyat Öğretmeni | 25 Aralık 2013 Saat 21:37

-men yapım ekidir çünkü anlam değişir.

Çok işime yaradı teşekkür ederim.

Teşekkürler çok güzel bir paylaşım olmuş :)

Çok sağolun.

Bu bilgiler çok işime yaradı. Gerçekten güzel bir site kurmuşlar.

Bu bilgiler işime çok yaradı. Gerçekten güzel bir site kurmuşlar.

Güzel bilgiler.

Güzel sağolun inşALLAH sınavdan güzel alırım . :) Teşekkürler!

Harika olmuş.

Çok güzel olmuş ellerinize sağlık :)

Güzel olmuş.

Çok güzel olmuş ellerinize sağlık :)

Az bazıları yok.

Güzel bir şey gerçekten.

Yapım eklerini anlamamıştım şimdi anladım.

Çok teşekkürler sınavdan yüksek alacağım.

Çok sağ olun sınavım çok güzel geçti size çok minnettarım.

Harika bir site, kuranın ellerine sağlık.

Süper!

Çok sağolun.

Bence işe yarar.

Güzel hazırlanmış.

Güzelmiş beğendim.

Çok güzel olmuş, kesin sınavım güzel geçecek.

Hiç güzel değil.

Sudenaz Meriç | 28 Şubat 2014 Saat 17:17

Kısacası çok güzel bir site!

Gerçekten çok iyi anlatılmış ödevime yardımı çok oldu :)

İyi çok güzel.

Yapım eki ne olabilir bana örmek verir misiniz, yani nasıl yapılır?

Teşekkürler ;)

Çok iyi.

Çok güzel işime yaradı elinize sağlık :)

Güzel ama pek bir şey anlamadım.

Teşekkürler.

Kim yaptıysa çok teşekkürler.

Hiçbir şey anlamadım çok kötü bir sayfa.

Güzel bir site teşekkürler :D

Hiç güzel değil.

Çok güzel.

Güzel çok yardımcı oldunuz teşekkürler.

Çok iyi sağolun.

Çok sağolun çok yardımınız oldu.

Bayıldım.

Çok güzel.

Çok uzun olmuş.

Çok teşekkürler.

Benim aradığım da bu!

Çok güzel olmuş, ihtiyacım olan da buydu zaten.

İşime çok yaradı süper bir site çok teşekkürler.

Teşekkürler yazılıdan yüz aldım.

Çok iyi bence.

Bana cümle lazım.

Çok iyi olmuş.

Yarın sınavım var ve yapan kişinin sayesinde dolu bilgilerle sınavıma gireceğim. Teşekkür ederim.

Çok teşekkürler.

Gayet güzel.

Sağolun.

Türkçe sınavımdan 100 aldım.

Güzel bilgi gerçekten.

Süper teşekkürler, süper yazmışsınız.

Sonuç kelimesinin kökü son. Peki uç ne eki?

Mihrimah Buse | 2 Haziran 2014 Saat 21:13

Harika teşekkürler, sınavım için gereken bilgi.

Testimdeki soruyu anlamamı sağladı teşekkür ederim.

Sevdim.

Hiç cümle yok şikayetçiyim.

Konu süper.

Çok iyi olmuş sağolun.

Bu site de güzel.

Harika.

Çok iyi olmuş sağolun vallahi.

Hiç güzel değil.

Süper iyi yazmışsınız aferin.

Çok güzel.

Bilal Akalp | 8 Ekim 2014 Saat 20:24

Çok teşekkürler.

Çok güzel.

Teşekkürler ellerinize sağlık.

O zaman Google’a yapım eklerine örnek yazaydın.

Sizin sayenizde sınavdan 100 aldım.

Teşekkürler.

Lisede öğrendiğimiz konuları tekrar hatırlamamıza yardımcı olduğunuz için teşekkürler.

Teşekkür ederim çok iyi oldu :)

Teşekkürler.

Teşekkürler.

Emre Can Altınbaş | 21 Ekim 2014 Saat 10:29

Teşekkürler hocam.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: