Sözcük Türleri Konu Anlatımı

Sponsorlu Bağlantılar

İnsanlar; duygu, düşünce ve isteklerini cümlelerle dile getirir. Cümleler ise sözcüklerden oluştuğu için sözcükler, dilin en önemli öğesidir. Sözcükler, çeşitli yönlerden incelenebilir.

Sözcükler, cümlede değişik görevler üstlenir. Sözcüklerin üstlendiği bu görevler, onların türünü belirler. Bir sözcüğün türünü belirlemek için sözcüğün cümle içindeki kullanımını görmek gerekir. Çünkü Türkçede bazı sözcükler, cümledeki kullanımına göre tür olarak değişkenlik gösterir. Örneğin “güzel” sözcüğünü ele alalım:

Yeni evini güzel tablolarla süsledi. Öğretmenimiz törende güzel konuştu. Çeşme başında bir güzel, kovasını dolduruyordu.

Yukarıdaki cümleleri incelediğimizde, “güzel” sözcüğünün, I. cümlede ad olan “tablo” sözcüğünü nitelediğinden, önad (sıfat); II. cümlede eylem olan “konuşmak” sözcüğünü belirttiğinden, belirteç (zarf); III. cümlede bir varlığı karşıladığından, ad (isim) görevinde kullanıldığını görüyoruz.

Yukarıdaki cümlelerde görüldüğü gibi, “güzel” sözcüğü, farklı cümlelerde farklı görevlerde kullanılabilmektedir. Bu farklı kullanımlar sonucunda sözcük türleri ortaya çıkar.

Türkçede sözcükler tür bakımından 8’e ayrılır:

  1. Ad (İsim)
  2. Adıl (Zamir)
  3. Önad (Sıfat)
  4. Belirteç (Zarf)
  5. İlgeç (Edat)
  6. Bağlaç
  7. Ünlem
  8. Eylem (Fiil)

Bu türler kendi içinde “ad soylu” (ad, adıl, önad, belirteç, ilgeç, bağlaç, ünlem) ve “eylem soylu” (eylem) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. “Ad soylu sözcükler”le “eylemler”in farkını bilmek, sözcük türlerinin anlaşılmasında kolaylık sağlayacaktır. Şimdi ad ve eylem farkını görelim.

AD ve EYLEM FARKI

Eylemler; iş, oluş, hareket bildiren sözcüklerdir. Ad soylu sözcükler ise iş, oluş, hareket bildirmez; bir varlık ya da kavramı karşılar. Eylemlerle ad soylu sözcükleri ayırt etmemizi sağlayacak bazı yöntemler vardır:

  • Eylemlere mastar eki (-mek, -mak) getirilebilir.
  • Eylemlere olumsuzluk eki (-me, -ma) getirilebilir.
  • Eylemlere şimdiki zaman kipi eki (-yor) getirilebilir.

Ad soylu sözcükler ise bu ekleri alamaz. Böylece, bir sözcüğün eylem olup olmadığı kolaylıkla anlaşılabilir.

Masanın üzerindeki eski bir kitaptı, (ad) Öğrenciler, sınıfa doğru koştu, (eylem)

Birinci cümlede “kitap” sözcüğü bir varlığı karşıladığı için addır. İkinci cümlede “koş” sözcüğü yapılan bir işi karşıladığı için “eylem”dir. Ayrıca, “koş” sözcüğüne mastar eki (koşmak), eylem olumsuzluk eki (koşmamak), şimdiki zaman kipi eki (koşuyor) getirerek bu sözcüğün eylem olup olmadığını anlayabiliriz.

Yarın akşam toplantı varmış. Babam, köye bu sabah varmış.

Birinci cümledeki “var” sözcüğü “varmak, varmamış, varıyor” biçimlerinde söylenemediğinden addır, ikinci cümledeki “var” sözcüğü ise “varmak, varmamış, varıyor” biçimlerinde söylenebildiğinden ve “bir yere gitmek, ulaşmak” anlamını taşıdığından eylemdir.

Şimdi de birkaç örnekle bu konuyu pekiştirelim:

En çok sevdiği çiçek, güldü, (ad) Seyirciler, esprilere çok güldü, (eylem)
Beni duygulandıran, o yaşlı gözlerdi, (ad) Annem, her akşam yolumu gözlerdi, (eylem)
Kardeşi, kitap fuarlarını kaçırmayan bir okurmuş. (ad) Akşamları bir saat kitap okurmuş. (eylem) 
 


Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin!

Etiketler: , , , ,

63 YORUM VAR “Sözcük Türleri Konu Anlatımı”

İdare eder yani :)

Yine de idare eder.

Teşekkürler.

Çok iyi olmuş.

Teşekkürler.

Yardımcı oldunuz.

Hiç tavsiye etmem, şahsen bana göre öyle.

Teşekkürler.

Kısa bir şekilde gayet iyi olmuş teşekkürler.

Çok saçma.

Çok iyi.

Temeli budur herhalde.

Güzel, işte sana Türkçe ödevi :)

Teşekkürler.

Şaka maka iyi olmuş be ya!

Çok iyi değil ama emek verdiğiniz için iyi.

İnsan hakkı, anlayan gülsün :)

İyi olmuş.

Çok güzel anlatılmış elinize sağlık.

Çok teşekkürler.

Çok güzel anlatılmış elinize sağlık.

Çok güzel anlatılmış elinize sağlık. :) :)

Çok güzel.

Tek tek açıklaması yok hiç tavsiye etmem.

Teşekkürler.

Yarın yazılım var. Bana yardım edin.

İşime yaramadı.

Çok teşekkürler. Emeğinize sağlık.

Çok güzel keşke anlamı da olsaydı.

Hasan Okçu | 31 Ocak 2015 Saat 10:59

İyi ki varsınız, bugünkü sınavı kurtardım sayenizde :D

Vallahi helal olsun çok net, çok iyi anlatım sadece 20 saniyede anladım :)

Ahmet Saçaklı | 5 Şubat 2015 Saat 15:48

Emeğinize sağlık sağ olun hocam elleriniz dert görmesin.

Bence de.

Teşekkürler.

Benim işime yaramadı ama teşekkürler.

Hiç güzel değil :(

Hiç bulamadım istediğimi :-(

Yarıda kesmişsiniz.

Hiç beğenmedim.

Sağolun projemi buradan yaptım ve çok kısa ya da çok uzun olmadığı için teşekkürler.

Beğenmeyenlerin büyük ihtimal ödevi bu değil :)

Örnek yapsalar daha iyiydi :D

Mustafa Baran | 17 Mart 2015 Saat 20:47

Eh işte idare eder.

İyi iyi gideri var.

Az da olsa yeterli.

Size mi kalmış metne yorum yapmak, hepsinin içinde de olsa en azından bir bilgi var.

Çok teşekkürler.

Anlatım gayet net. Teşekürler. Yorumlar ise, anlayana sivrisinek saz anlamayana davul zurna az.

Neresi eksik bunun anlamadım. 8 tane ayrı ayrı anlatmış güzel açıklamış herhalde girmediniz içlerine.

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler.

“Çeşme başında bir güzel, kovasını dolduruyordu.” kelimesinde güzel sözcüğü isim yerine kullanıldığından zamir değil mi?

Edebiyat Öğretmeni | 31 Mart 2015 Saat 13:11

Zamir değil adlaşmış sıfattır.

Süpersiniz işime iyi yaradı.

Muhteşem olmuş ellerinize sağlık :)

Sen öyle anlatabilir misin?

Teşekkürler.

Yine de idare eder :)

Eh idare eder…

Kısa ve öz.

Yazıp gönderseydiniz bir de.

Güzel…

Aynen.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
Yorumunuz: