Şiir ve Gelenek

Sponsorlu Bağlantılar

Şiir geleneği daha önce yaşamış şairlerin eserleriyle oluşmuştur. Geleneği oluşturan şairler arasında sanat anlayışı bakımından ilişki vardır. Halk ve aydın, tarihi akış içerisinde kendi dilleriyle kendi şiir geleneklerini oluşturmuşlardır.

Bir toplumda kuşaktan kuşağa iletilen kültürel değerlere, alışkanlıklara bilgi, töre ve davranışlara gelenek denir. Düğün geleneği, mevlid geleneği, bayram geleneği… gibi.

Şiir geleneği daha önce yaşamış şairlerin eserleriyle oluşmuştur. Geleneği oluşturan şairler arasında sanat anlayışı bakımından ilişki vardır. Halk ve aydın, tarihi akış içerisinde kendi dilleriyle kendi şiir geleneklerini oluşturmuşlardır.

Örneğin Murat Çobanoğlu, geleneği Türk edebiyatının başlangıç tarihine dayanan halk edebiyatının bir temsilcisidir. O, dörtlüklerle ve hece vezniyle şiir kozasını oluştururken içinde yaşadığı kültürel ortamın etkisiyle farklı kavramlara ve kelimelere yer vererek geleneğin içinde özgünleşmiştir.

Türk edebiyatında üç şiir geleneği vardır:

1. Halk Şiiri Geleneği ve Özellikleri

  • Halkın içinden yetişmiş ve çoğu okur-yazar olmayan sanatçılar tarafından oluşturulmuştur.
  • Şiirler, sade bir halk Türkçesiyle söylenmiştir.
  • Nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır.
  • Hece vezni kullanılmıştır.
  • Kafiyeye önem verilmiştir.
  • Aşk, tabiat, tasavvuf, yiğitlik gibi konular işlenmiştir.
  • Şiirler hazırlıksız olarak söylenmiştir.
  • Genellikle yarım kafiye kullanılmıştır.
  • Gelenek usta-çırak ilişkisiyle bugüne kadar gelmiştir.
  • Koşma, semai, varsağı, destan, ilahi, nefes, mani, türkü gibi nazım şekilleri vardır.
  • Halk şiiri geleneğinin en güçlü temsilcileri Karacaoğlan, Âşık Seyrani, Pir Sultan Abdal, Dadaloğlu, Yunus Emre, Kaygusuz Abdal, Erzurumlu Emrah ve Gevheri’dir.
  • Bu geleneğin son dönem temsilcileri arasında Âşık Veysel, Murat Çobanoğlu, Âşık Reyhani, Âşık Şeref Taşlıova ve Âşık Mahzuni’nin önemli bir yeri vardır.

Örnek:

Avşar Elleri 
Kalktı göç eyledi avşar elleri
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eyler ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
 
Belimizde kılıcımız kirmani
Taşı deler mızrağımın temreni
Hakkımızda Devlet Vermiş Fermanı
Ferman padişahın dağlar bizimdir
 
Dadaloğlum yarın kavga kurulur
Öter tüfek davlumbazlar vurulur
Nice koç yiğitler yere serilir
Ölen ölür kalan sağlar bizimdir

                                     Dadaloğlu

2. Divan Şiiri Geleneği ve Özellikleri

  • Divan edebiyatı, saray ve çevresinde gelişen ve aydın zümreye hitap eden bir edebiyattır. “Klasik Türk Edebiyatı” ismiyle de anılır.
  • Bu döneme ait şairlerin, şiirlerini topladıkları “divan” adı verilen birer defterleri vardır. Her şairin bir divanı olduğu için, divan edebiyatı ifadesi daha yaygındır.
  • Divan şiirinin dilinde Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar sıkça görülür. Bu dönemin Türkçesine “Osmanlı Türkçesi” denir.
  • Nazım birimi beyittir.
  • Aruz vezni kullanılmıştır.
  • Şiirlerde aşk, tabiat, din, tasavvuf gibi genellikle ferdi konular işlenmiştir.
  • Şiirlerde konu bütünlüğüne ve bütün güzelliğine değil, beyit güzelliğine yer verilmiştir. Yani en güzel şiiri yazmak değil, en güzel beyti yazmak amaçlanmıştır
  • Kaside, gazel, mesnevi, murabba, terkib-i bend, rubai, şarkı gibi nazım şekilleri vardır.

Örnek:

Gazel
Tahammül mülkünü yıktın Hulagu Han mısın kâfir
Aman dünyayı yaktın ateş-i sıızan mısın kâfir
 
Nedir bu gizli gizli ahlar çak-i giribanlar
Aceb bir şuha sende âşık-ı nalan mısın kâfir
 
Sana kimisi canım kimi cananım deyü söyler
Nesin sen doğru söyle can mısın canan mısın kâfir
 
Niçin sık sık bakarsın öyle mirat-ı mücellaya
Meğer sen dahi kendi hüsnüne hayran mısın kâfir
 
Nedim-i zarı bir kâfir esir etmiş işitmiştim
Sen ol cellad-ı din ol düşmeni iman mısın kâfir

                                                                  Nedim

3. Modern Şiir Geleneği ve Özellikleri

  • Bu şiir geleneğinde şiirde ölçünün, nazım biriminin ve kafiyenin şart olmadığı savunulmuş ve ölçüsüz ve kafiyesiz şiirlerin örnekleri verilmiştir.
  • Sanatlı söyleyişin yerine yalın ve tabii söyleyiş benimsenmiştir.
  • Her türlü konu işlenmiştir.
  • Nazım birimi kullanılmamıştır.
  • Serbest şiir tarzı benimsenmiştir.
  • Şiirlerde sözcük dizilişi ve iç ahenk ön plandadır.

Örnek:

Anlatamıyorum
Ağlasam sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz,
Gözyaşlarıma, ellerinizle?
Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce.
Bir yer var, biliyorum;
Her şeyi söylemek mümkün;
Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;
Anlatamıyorum.

                            Orhan Veli KANIK

Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!
Online Testler
Etiketler: , , , ,

Sponsor Bağlantılar

42 YORUM VAR “Şiir ve Gelenek”

Nebi Durmaz | 22 Ekim 2013 Saat 19:10

Çok yardımcı oldu, çok teşekkür ederim.

Çok güzel açıklanmış. Bu site de olmasa yandık.

Çok güzel çok sağolun, iyi ki bu site olmuş her şey için çok teşekkürler.

Çok iyi her ödevimi buradan yapıyorum.

Çok teşekkürler.

Teşekkürler, siteniz çok iyi konuları iyi anlatmış :)

Rana Fatmanur | 8 Aralık 2013 Saat 14:08

Harika çok güzel!

Ben bu dersi çok seviyorum ve bunun da bize katkı sağlanacağını sanıyorum. Yorum yapan arkadaşlarıma ve herkese başarılarımı iletiyorum.

Çok teşekkürler ellerinize sağlık çok faydalı.

Elinize sağlık. Emeğinizin karşılığını dua ile veriyoruz. Allah razı olsun. Bilgiler için teşekkürler…

Emeğinize sağlık gerçekten çok işime yaradı :)

Elinize sağlık Allah razı olsun :)

Teşekkürler.

Çok iyi bence.

Çok sağolun.

Az olmuş.

Teşekkürler.

Az olmuş ama sağolun.

Gerçekten harika olmuş.

Çok sağolun.

Ben pek beğenmedim.

Muhteşem!

Çok güzel çok işime yaradı sağ olun.

Bana çok yaradı diyebilirim.

Çok sağ olun işe yaradı gerçekten.

Bu site mükemmel, sayenizde edebiyatı geçtik. Dil anlatım neyse de edebiyat zor!

Çok sağolun.

Çok sağ olun, faydalı oldu.

Orhan Veli | 2 Mart 2014 Saat 18:41

Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.

Teşekkürler.

Teşekkürler. İyi ezber yaptım sayenizde.

Teşekkür ederim.

Bu dersten nefret ediyorum, çünkü ben sayısalcıyım.

Matematiğin gözünü seveyim :D

Teşekkürler çok iyi bir site, bu site de olmasa ne yapardık? :D

Ömer Dalan | 21 Nisan 2014 Saat 21:13

Çok sağolun.

Beğendim sağolun, sınavıma buradan çalıştım.

Teşekkürler.

İşinize yaramayacak bilgiler bunlar.

Çok teşekkürler :)

Çok Sağolun, Çok Teşekkürler çok yardımcı oldu.

Çok teşekkürler :) İslamiyet öncesi şiir geleneği de olsa…

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: