"Reklamı Kapat (X)"
Doping Hafıza LYS Edebiyat

Hikaye (Öykü)

Sponsorlu Bağlantılar

Yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olayların okuyucuya haz verecek şekilde anlatıldığı kısa edebî yazılara "hikâye (öykü) denir.

Hikâye, insan yaşamının bir bölümünü, yer ve zaman kavramına bağlayarak ele alır. Hikâyede olay ya da durum söz konusudur. Olay ya da durum kişilere bağlanır; olay ya da durumun ortaya konduğu yer ve zaman belirtilir; bunlar sürükleyici ve etkileyici anlatımla ortaya konur.

Hikâyelerde düşündürmekten çok, duygulandırmak ve heyecanlandırmak esastır. Hikâyeler, gerçek ya da düş ürünü bir olayı kısa şekilde anlatır. Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır.

Hikâye, olay eksenli bir yazı türüdür. Hikâyede temelde bir olay vardır ve olaylar genellikle yüzeyseldir. Hikâyeler genellikle kişilerin anılarını anlatması şeklinde oluşur. Hikâye kısa bir edebiyat türü olduğu için bu eserlerde fazla ayrıntıya girilmez. Olayın ya da durumun öncesi, sonrası okura sezdirilir. Okur, bazı sözcüklerden yararlanarak ve düş gücünü kullanarak kişiler hakkında ya da olaylar ve durumlarla ilgili yargılara ulaşabilir.

Hikâyenin Öğeleri

a. Olay: Öykü kahramanının başından geçen olay ya da durumdur. Hikâyede temel öge veya durumdur.
b. Çevre (yer): Hikâyede sınırlı bir çevre vardır. Olayın geçtiği çevre çok ayrıntılı anlatılmaz, kısaca tasvir edilir.
c. Zaman: Hikâye kısa bir zaman diliminde geçer. Hikâyeler geçmiş zamana göre (-di) anlatılır. Konu, yazarın kendi ağzından veya kahramanın ağzından anlatılır.
d. Kişi: Hikâyede az kişi vardır. Bu kişiler "tip" olarak karşımıza çıkar ve ayrıntılı bir şekilde tanıtılmaz. Hikâyede kişiler sadece olayla ilgili "çalışkanlık, titizlik, korkaklık, tembellik" gibi tek yönleriyle anlatılır. Kişiler veya tipler, belli bir olay içinde gösterilir. Bu tiplerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır.

Hikâye Türleri

Hikâyeciliğin tarihsel süreci incelendiğinde karşımıza iki tür hikâye çıkmaktadır. Bu türler "olay öyküsü" ve "durum öyküsü" olarak adlandırılır.

a. Olay öyküsü: Bu tarz öykülere "klasik olay öyküsü" de denir. Bu tür öykülerde olaylar zinciri, kişi, zaman, yer öğesine bağlıdır. Olaylar serim, düğüm, çözüm sırasına uygun olarak anlatılır. Olay, zamana göre mantıklı bir sıralama ile verilir. Düğüm bölümünde oluşan merak, çözüm bölümünde giderilir. Bu teknik, Fransız sanatçı Guy de Maupassant tarafından geliştirildiği için bu tür öykülere 'Maupassant tarzı öykü" de denir. Türk edebiyatında bu tarz öykücülüğün en büyük temsilcisi Ömer Seyfettin'dir. Ayrıca Refik Halit Karay, Reşat Nuri Güntekin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu da olay türü öykücülüğünün temsilcileri arasındadır.

b. Durum öyküsü: Bu tarz öykülere "modern öykü" de denir. Her hikâye olaya dayanmaz. Bu tür öykülerde merak öğesi ikinci plandadır. Yazar, bu öykülerde okuyucuyu sarsan, çarpan, heyecana getiren bir anlatım sergilemez. Onun yerine günlük hayattan bir kesit sunar veya bir insanlık durumunu anlatır. Bu öykülerde kişisel ve sosyal düşünceler, duygu ve hayaller ön plana çıkar. Durum öyküsü ünlü Rus edebiyatçı Anton Çehov tarafından geliştirildiği için bu tür öykülere "Çehov tarzı öykü' de denir. Türk edebiyatında bu tarz öykücülüğün öncüsü Memduh Şevket Esendal'dır. Sait Fait Abasıyanık da bu tarzın başarılı temsilcilerindendir.

c. Ben merkezli öykü: Durum hikâyesine benzeyen ancak kahramanın daha çok kendi ruh hâli ve hayal dünyasını yansıttığı hikâyelere ben merkezli hikâye" denir. Bu hikâyelerde olaylar kahraman anlatıcı bakış açısıyla verilir. Hikâyenin ana kahramanı yazarın kendisidir. Yazar, yaşadığı olayları kendini merkeze koyarak, kendisini birey olarak ele alarak anlatır. Bu hikâye türünde yazar, gözlemlerden ve olaylardan hareketle bireysel bunalım ve çıkmazlara yönelir. Bu nedenle bu hikâyelere "bireyi birey olarak ele alan hikâyeler" de denir. Hikâye kahramanı dış dünyayı içinde bulunduğu ruh hâline göre algılar ve anlatır. Hikâye kahramanı genellikle düş dünyasına sığınır. İlk defa batıda görülen bu tarz hikâyenin önde gelen temsilcisi Franz Kafka'dır.

Ben merkezli öykünün Türk edebiyatındaki ilk temsilcisi Haldun Taner'dir. Bilge Karasu, Oğuz Atay ve Nezihe Meriç de bireyi birey olarak ele alan (ben merkezli) hikâyeler yazmışlardır.

Dünya Edebiyatında Hikâye

Öykünün ortaya çıkma sürecinde karşımıza önce fabl türündeki eserler, sonra kısa romanlar sonra da "Bin Bir Gece Masalları" çıkar. Rönesans'tan (16. yüzyıl) sonra Giovanni Boccacio, "Decameron Öyküleri' adlı eseriyle öykü türünün ilk örneğini vermiş ve çağdaş öykücülüğün başlatıcısı olmuştur. 18. yüzyılda Voltaire öykü türünde ürünler vermiştir. İnsan dışındaki yaratıkları ve olmayacak olayları da öyküye katmıştır.

Ne var ki romanla aynı dönemde oluşmaya başlayan öykü, bir tür olarak karakteristik özelliklerini ancak 19. yüzyılda romantizm ve realizm akımlarının yaygınlaşmasıyla kazanmıştır. Alphonse Daudet, Guy de Maupassant gibi Fransız yazarlar öykü örnekleri vermişlerdir.

Türk Edebiyatında Hikâye

Türk edebiyatında roman kavramı ortaya çıkana dek, kısa veya uzun. nesir ya da nazım her yazıya hikâye denmiştir. Buna rağmen hikâye, Türk edebiyatına yabancı bir tür değildir. Özellikle "Dede Korkut Hikâyeleri", aşk ve savaş hikâyeleri Türk toplumunda asırlarca anlatıla gelmiştir. Tanzimat Döneminde Fransız edebiyatının etkisiyle romanla tanışılınca, romanın kısa olanına hikâye denmiştir. Türk edebiyatında Batılı anlamdaki ilk öyküler Tanzimat Döneminde 1870 lerden sonra yazılmıştır. Batılı anlamda ilk öykü örneğini ise "Letaif-i Rivayat (1880-1890)' adlı eseriyle Ahmet Mithat Efendi vermiştir. Türk öykücülüğünü yetkinliğe kavuşturan yazar ise Halit Ziya Uşaklıgil olmuştur. II. Meşrutiyet in ilanından sonra gelişen yeni edebiyat akımıyla birlikte Ömer Seyfettin. Türk öykücülüğünde yeni bir çığır açmıştır. Cumhuriyet Döneminde Sait Faik Abasıyanık alışılmışın dışında bir öykü dünyası kurmuştur.

Hikâye – Roman Farkı

Hikâye anlatım olarak romana benzer; ama aslında onun romandan çok farklı yanları vardır:

  • Hikâye türü, romandan daha kısadır.
  • Hikâyede temel öğe olaydır. Romanda ise temel öğe karakter, yani kişidir. Hikâyeler olay üzerine kurulur, romanlar ise kişi üzerine kurulur.
  • Hikâyede tek olay bulunmasına karşılık romanda birbirine bağlı olaylar zinciri vardır. Romandaki olaylardan her biri hikâyeye konu olabilir.
  • Hikâyede kahramanların tanıtımında ayrıntıya girilmez, kahramanlar her yönüyle tanıtılmaz. Romandan farklı olarak hikâyede kişiler sadece olayla ilgili yönleriyle anlatılır. Bu yüzden hikâyelerdeki kişiler bir karakter olarak karşımıza çıkmaz.
  • Öyküde, olayın geçtiği yer (çevre) sınırlıdır ve ayrıntılı olarak anlatılmaz. Romanlarda olaylar çok olduğu için olayların geçtiği çevre de geniştir. Bu çevreler çok ayrıntılı olarak anlatılır.
  • Hikâyeler kısa olduğu için anlatım yalın, anlaşılır ve özlüdür. Romanlarda ise anlatım daha ağır ve sanatlıdır.
Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!

Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler: , , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

122 YORUM VAR “Hikaye (Öykü)”

Teşekkürler.

Çalışmanız gayet başarılı kopyala yapıştır yaptım hakkınızı helal edin bu arada teşekkürler.

Güzel ama çok uzun ya :( :/

On numara!

Çok güzeldi sizin sayenizde ödevimi yapıyorum.

Çok işime yaradı Allah razı olsun sizden.

Teşekkürler.

Çok teşekkür ederim… Çok işime yaradı…

Sağolun işime yaradı ödevimi yapıyorum.

Ödev çok güzel, teşekkür ederim.

Sağolun çok güzeldi bu sayede ödevimi yapabildim.

Çok saolun bütün ödevleri buradan yapıyorum ama biraz kısaltın :)

Güzel ama çok uzun ama mecbur yazacağım ödevim iyi olsun diye.

Güzel beğendim ama biraz uzun kısaltın.

Çok güzel şekilde konuyu almışsınız tebrik ederim.

Ödevimi yapıyorum ama çok yoruluyorum gün gelecek karşılığını alacam inşallah.

Sağolun çok güzel yapmışsınız.

Çok güzel olmuş.

Güzel olmuş.

Teşekkürler çok işimi gördü.

Çok güzel ödevimi buradan yaptım ama siz kısaltın.

Yazdığıma değmiş.

Çok faydalı oldu.

Çok sağolun bir ödevden daha kurtulmuş oldum.

Çok sağolun.

Hımm iyiymiş.

Ödev bitti sayenizde.

Çok iyi olmuş.

Teşekkürler işime yarayan bir yazıydı.

Çok uzun ama güzel.

Sağolun çok güzel ama uzun bir hikaye özetiydi teşekkürler.

Çok güzel.

Kısa Çehov ve Maupassant örnekleri gerekiyor.

Çok güzel sınavımda inşallah başarılı olurum.

Eyvallah.

Yaz yaz bitmiyor, hala yazamadım.

Bir de şöyle bir hikaye örneği verseydiniz tam olurdu yani :)

Size bir şey sorabilir miyim acaba?

Edebiyat Öğretmeni | 10 Kasım 2013 Saat 21:47

Sorun.

Bazı kaynaklarda hikaye ve öykünün ayrı özellikleri varmış. Ayrı olan ne?

Edebiyat Öğretmeni | 10 Kasım 2013 Saat 22:19

Hikaye ve öykü dediğiniz aynı şey.

Sadece bir yerde okumuştum doğrulamak için sormuştum. Verdiğiniz bilgiden dolayı teşekkürler. Siteniz çok güzel bu arada çok faydalı. Emeği geçen herkese teşekkürler.

Süper!

Herkesin işine yaradı benim de :)

Çok güzel bilgiler işime yaradı teşekkürler :)

İyisiniz iyi.

Çok sağolun iyiydi.

Süper olmuş.

Çok teşekkürler.

Hikaye derlemesini kimler yapmış burada bulamadım.

Çok teşekkür ederim çok yardımcı oldu.

Çok güzelmiş bunu bir de hoca beğense.

Çok teşekkürler hakkınızı helal edin.

Teşekkür ederim Allah razı olsun.

Çok teşekkür ediyorum.

Çok teşekkürler Türkçe dersinden 100 aldım.

Teşekkürler çok yardımcı oldunuz.

Çok teşekkürler.

Biraz güzel.

Çok güzel tam aradığım bilgi :)

Bir de hikaye örneği olsa iyi olurdu.

Güzel Allah emeği geçenlerden razı olsun.

Teşekkür ederim bro!

Bana temsilcileri lazım.

Bana hikayedeki karakterlerle ilgili bilgi lazım, bunları ben de biliyorum. İş sadece hikayeyi bunlara teker teker yerleştirmekte ama onu da ben yapamıyorum işte ya.

Allah razı olsun sizin sayenizde ödevimi bitirdim.

Çok teşekkürler.

Biraz uzun olmuş ama idare eder.

Çok güzel olmuş sizin sayenizde yüksek alacağım.

Akılma takılan bir şey var. Cevaplarsanız sevinirim. Modern hikaye tam olarak nedir? Onu durum ve olay hikayesinden ayıran özellikleri nedir? Acaba burada “ben merkezli öykü” olarak bahsedilen midir, modern öykü?

Edebiyat Öğretmeni | 1 Ocak 2014 Saat 21:32

Diğer öykü çeşitlerinden farklı olarak, insanların her gün gördükleri fakat düşünemedikleri bazı durumların gerisindeki gerçekleri, hayaller ve bir takım olağanüstülüklerle gösteren hikâyelerdir.

Enes Sayın | 2 Ocak 2014 Saat 14:38

Ellerinize sağlık.

Çok güzel.

5 tane siteye baktım bu kadar güzelini bulamadım sağolun var olun.

Çok teşekkürler.

Yapan kişinin eline sağlık ama biraz uzatın, performans ödevi yapacağım.

Çok güzel olmuş.

Teşekkürler.

İstediğim yok daha ayrıntılı olmalı.

Teşekkür ederim.

Teşekkürler.

Biraz uzun ama tüm gerekli bilgiler var teşekkürler.

Teşekkür ederim.

Teşekkürler :)

Çok işime yaradı teşekkürler edebiyat öğretmeni.

Ama bu çok uzun!

Biraz örneklendirme yapsanız daha iyi olabilir.

İstediklerimi buldum çok mutluyum.

Teşekkürler.

Bu bölüm güzel olmuş.

Çok iyi.

Çok güzel.

Teşekkürler güzel olmuş, bir bölümü işime yaradı.

Süper güzel.

Bence %90′ı boş ama işime yaradı.

Hiç güzel olmamış ama yine de emeğe saygı.

Teşekkürler.

Şehriban Kartal | 18 Mart 2014 Saat 13:47

Çok güzel, mükemmel olmuş. Teşekkürler.

Çok iyi.

Çok sağ olun.

Güzel ama çok uzun, yazmaya eriniyorum.

Çok teşekkürler, okulda hoca yazdırırken üşendiğim için yazmamıştım ama hocanın yazdırdıklarından çok çok daha iyi yazılar ve anlatım var.

Çok iyi olmuş.

Slaytım süper oldu inşallah 100 alırım :D

Çok güzel.

Çok güzel olmuş. Ellerinize sağlık. Sizin sayenizde projemi yapıyorum.

Not almak olmasa asla bunları yazmam.

Ellerinize sağlık.

Teşekkürler.

Harika gerçekten.

Çok teşekkürler.

Teşekkürler.

Yasin Elmacoğlu | 9 Nisan 2014 Saat 16:40

Teşekkürler gerçekten işime yaradı arkadaşlarıma tavsiye ederim :)

Güzeldi. Sınavda bu konu çıktı verdiğiniz bilgiler sayesinde sınavdan 90 aldım sağ olun :)

Çok sağolun teşekkür ederim.

Çok güzel.

Bilmem ki!

Çok yardımcı oldu teşekkürler.

Çok yardımcı oldunuz, teşekkürler.

Süper olmuş.

Allah razı olsun, Allah tuttuğunuzu altın etsin.

Bu benim proje ödevimin bir parçasıydı, çok da işime yaradı sağ olun…

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: