"Reklamı Kapat (X)"
Doping Hafıza LYS Edebiyat

Deneme

Sponsorlu Bağlantılar

Bir yazarın kendi isteğine göre seçtiği herhangi bir konuda kesin yargılara varmadan, kişisel düşüncelerini kendi kendisiyle konuşuyormuş havası taşıyan bir üslupla kaleme aldığı yazılara “deneme” denir. Deneme, yazarın gözlemlediği ya da yaşadığı olay, olgu, durum ve izlediği varlıklarla ya da herhangi bir kavramla ilgili izlenimlerinin belli bir plana bağlı kalmayarak, tamamen kendi kişisel görüşüyle serbestçe yazıya döktüğü kısa metinlerdir. Deneme yazarı öne sürdüğü düşünceyi doğrulama, ispatlama, kanıtlama kaygısı taşımaz. Denemenin inandırıcılığı, ele alınan konunun içtenlikle anlatılmasından kaynaklanır.

Denemenin özellikleri şunlardır:

  • Denemelerde yazar herhangi bir konudaki görüşlerini kesin kurallara varmadan, kanıtlamaya kalkmadan, okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlatır.
  • Deneme, kişinin kendi dışındaki varlıklarla herhangi bir konuda gerçek ya da hayalî olarak girdiği diyalogun ürünüdür.
  • Denemeler tek bir konuyu rahat ve akıcı bir biçimde ele alan, çoğu kez yazarının kişisel bakış açısı ve deneyimini aktaran orta uzunluktaki edebî metinlerdir.
  • Konuların kişisel bir anlayışla işlenmesi; çeşitli sanatçıların aynı konudaki değişik fikir, zevk ve inanışlarını yansıtması bakımından bu tür önemlidir.
  • Denemeye özgü belirli bir konu yoktur. Konu özgürce seçilir.
  • Her şey denemenin konusu olabilir. Yeter ki yazarın o konuda bir birikimi olsun. Ancak denemeler daha çok her devrin, her ulusun insanını ilgilendiren konularda yazılır.
  • Denemelerde diğer fikir yazılarından farklı olarak aşk, dostluk, iyilik, güzellik, ahlak, sevinç, kültür, yiğitlik gibi daha çok soyut ama kalıcı ve evrensel konular işlenir.

Denemeci için konu amaç değil, araçtır; kendi fikirlerini söyleyebilmesi için birer sebep durumundadır. Denemeci, irdelemelerinde tamamen kendini, kendi bilgi ve kültür birikimini, beğeni düzeyini esas alır. Deneme yazarı eserini kaleme alırken okuyucuyu hesaba katmaz. Okuyucunun vereceği tepki konusunda herhangi bir kaygı taşımadan konusunu dilediği şekilde seçer, istediği tarzda işler. Denemeler konuların genellikle derinlemesine işlendiği yazı türleridir. Denemenin en belirgin özelliği, yazarın konuyu kendi kendine konuşuyormuş gibi kaleme almasıdır. Denemenin bu özelliği Nurullah Ataç’ın şu sözleriyle özetlenebilir: “Deneme ben’in ülkesidir. Ben demekten çekinen, her görgüsüne, her görevine ister istemez benliğinden bir parça kattığını kabul etmeyen kişi denemeciliğe özenmesin.”

Bu türün ilk ustalarından Montaigne, denemenin ilkelerini şöyle anlatmaktadır: “Herkes önüne bakar, ben içime bakarım; benim işim yalnız kendimledir. Hep kendimi gözden geçiririm, kendimi yoklarım, kendimi tadarım… Bir şey öğretmem, sadece anlatırım.” Bu bağlamda denemenin her cümlesinde yazarın kendisi vardır. Okuyucu ile yazar arasında bir duygu, düşünce ve ruh alışverişi oluşur. Esere hâkim olan unsur, insanın ta kendisidir.

Dünya Edebiyatında Deneme

Deneme türünün ilk örnekleri, daha “deneme” teriminin bile ortaya çıkmadığı eski Yunan ve Latin edebiyatlarında görülmektedir. Bunlar Epiktetos’un “Sohbetler”, Eflatun un “Diyaloglar”, Cicero’nun ‘Kimi Eserleredir. Seneca’nın bazı eserlerinde de denemelere rastlanmaktadır.

Bugünkü anlamdaki denemenin kurucusu 16. yüzyıl Fransız yazarı Michel de Montaigne’dir (1533-1592). Denemenin ilk örneklerini veren Montaigne yazdığı metinlerin kişisel düşünce ve deneyimlerinin iletilmesine yönelik edebî parçalar olduğunu vurgulamak için “deneme (essai)’ adını seçmiştir. Daha sonra yine çok tanınan İngiliz yazar Francis Bacon (1561-1626) ve Charles Lamb da bu türde eserler kaleme almış ve bu türü geliştirmiştir. Fransız edebiyatında Andre Gide (1869-1951) ve Alain İspanyol edebiyatında ise Miguel Dunamuno, Alman edebiyatında R. Maria Rilke gibi sanatçılar da bu türdeki eserleriyle tanınmıştır.

Türk Edebiyatında Deneme

Deneme türü, Türk edebiyatına Tanzimat’tan sonra Batı’nın etkisiyle girmiştir. Deneme önceleri “Musahabe”, “Tecrübe-i Kalemiyye (kalem tecrübesi)” gibi isimler ile anılmıştır. İlk özel gazete Tercümân-ı Ahvâl (1860)’in yayın hayatına başlamasından itibaren gazetelerde çıkan değişik yazılar, zamanla ayrı bir tür olan deneme için dil, anlatım ve yaklaşım bakımından zemin oluşturmuştur.

Deneme Örneği

ÖLÇÜ

İnsan elinde ne illet var ki, dokunduğunu değiştiriyor; kendiliğinden iyi ve güzel olan şeyleri bozuyor. İyi olmak arzusu bazen öyle azgın bir tutku oluyor ki, iyi olalım derken kötü oluyoruz. Bazıları der ki, iyinin aşırısı olmaz çünkü aşırı oldu mu zaten iyi değil demektir. Kelimelerle oynamak diyeceği gelir insanın buna.
Felsefenin böyle ince oyunları vardır. İnsan iyiyi severken de, doğru bir işi yaparken de pekâlâ aşırılığa düşebilir. Tanrının dediği de budur: Gereğinden fazla uslu olmayın, uslu olmanın da bir haddi vardır.
Okunu hedeften öteye atan okçu, okunu hedefe ulaştırmayan okçudan daha başarılı sayılmaz. İnsanın gözü karanlıkta da iyi görmez, fazla ışıkta da. Platon’da Kallikles der ki, felsefenin fazlası zarardır. Felsefe bir kerteye kadar iyidir, hoştur; faydalı olduğu kerteyi aşacak kadar derinlere gidersek çileden çıkar, kötüleşiriz; herkesin inandığı, uyduğu şeyleri küçümseriz; herkesle doğru dürüst konuşmaya, herkes gibi dünyadan zevk almaya düşman oluruz; kimseyi yönetemeyecek, başkalarına da kendimize de hayrımız dokunmayacak bir hale geliriz; boş yere şunun bunun sillesini yeriz.
Kallikles, doğru söylüyor çünkü felsefenin fazlası bizim gerçek duygularımızı körletir; lüzumsuz bir inceleme ile bizi tabiatın güzel ve rahat yolundan çıkarır.
(Kitap II, bölüm XXX)
Düşüncede saplantı ve azgınlık en açık ahmaklık belirtisidir. Canlılar arasında eşekten daha kendinden emin, daha vurdumduymaz, daha içine kapalı, daha ağırbaşlı olanı var mıdır?

Montaigne

Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!

Sponsorlu Bağlantılar
Etiketler: , , , , ,

Sponsor Bağlantılar

185 YORUM VAR “Deneme”

Sağolun.

Sağolun.

Sağolun çok işime yaradı.

İyi olmuş yazdığınız.

Çok sağolun

Çok işime yaradı, performans ödevim vardı sağolun. Açıklamasıyla birlikte yazmışsınız teşekkürler.

Çok çok teşekürler Allah ne muradınız varsa versin.

Çok teşekkürler.

Abdurrahim | 7 Ocak 2013 Saat 09:56

Çok teşekkür ederim emek vermişsiniz Allah razı olsun.

Çok teşekkür ederim. Unuttum çok akşam saatlerinde yapmak zorunda kaldım. Sağolun.

Çok teşekkür ederim, işime yaradı, ellerinize sağlık :)

Çok işime yaradı.

Çok sağolun çok çok işime yaradı.

Çok sağolun güzel bir paylaşım.

Ödevime yardımcı oldu.

Çok teşekkür ederim böyle bir şey paylaştığınız için tekrar teşekkürler.

Çok teşekkürler işime yaradı sağolun :D

Teşekkkürler :)

Çok sağolun.

Süper ya site!

Çok teşekkür ederim. Sınavda deneme nedir diye soruldu ve bilemedim tam 10 puanım gitti çok üzgünüm :(

Hilal Buse | 2 Mart 2013 Saat 11:31

Sağolun çok teşekkür ederim.

Çok uzun ama yine de teşekkürler.

Çok sağolun :)

Gülçiçek | 4 Mart 2013 Saat 10:00

Çok teşekkür ederim. Çok işime yaradı. Öğretmenim de çok beğendi. Hazırlayanların ellerine sağlık. Çok açıklayıcı bir şekilde yazmış.

Sağolun.

Sağolun!

Çok teşekkürler işime hiç yaramadı. :)

Çok güzel olmuş. Elinize, emeğinize sağlık, teşekkürler. :)

Çok beğendim.

Çok kısa bir bölümü bu denemenin hatta sadece girişi bile denebilir. Çok eksik bence.

Çok iyi olmuş çok beğendim teşekkürler.

Teşekkür ederim performans ödevim vardı çok yardımcı oldunuz. Allah razı olsun. (:

Bence çok iyi olmuş Allah razı olsun.

Allah razı olsun, Allah ne muradınız varsa versin.

Sağolun.

Sağolun.

Çok teşekkürler.

Harika!

Süper çok güzel olmuş ;)

Çok teşekkürler! Tam anlamıyla özgün ve yalın dille yazılmış :D

Tam bana göre teşekkürler.

Oldukça iyi anlatıyorlar.

Çok teşekkürler! Çok işime yaradı! Sizin sayenizde projemde yüksek bir not alacağım!

Konu anlatımı çok güzel, herkese çok teşekkür ederim, sizin sayenizde ödevimi bitirdim. :D

Teşekkürler.

Çok teşekkür ederim sağolun.

Güzel olmuş.

Çok teşekkür ederim emeğinize sağlık.

Bence tam olarak yeterli değil tabi ki ama yine de çok teşekkür ederim elinize sağlık :)

Bir de birkaç Türk deneme yazarı örneği verseydiniz iyi olurdu.

Çok teşekkürler.

Çok işime yaradı.

Teşekkürler.

Çok makbule geçti.

Ödevimde işime yaradı :)

Tabi ki olması gerekiyordu internet bu :)

Sağolun var olun. Az da olsa işime yaradı.

Sağ olun ödevimde gerekliydi.

Türkçe ödevimde çok yardımcı oldu teşekkürler.

Çok iyiymiş.

Faydalı oldu ödev için sağolun.

Çok güzel olmuş, teşekkürler.

Çok güzel yazmışsınız.

Bence harika bir site, bilgileri ayrıntılarıyla aktarmış.

Çok güzel ödevimi anladım sağolun :)

Teşekkürler.

Gerçekten insanların işlerini hiçbir ücret beklemeden yapmanız mutluluk verici bir durum, 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin çok işlerine yarayacaktır teşekkürler.

Çok süper olmuş, elinize sağlık.

Çok teşekkür ederim :D

Çok sağolun.

Çok işime yaradı sağolun.

Çok güzel olmuş, sağolun dostlar.

Abi çok iyi ya!

Çok iyi.

Sağolun gerekliydi.

Arkadaşlar benim de performans ödevim deneme, inşallah dediğiniz gibi benimkini de beğenir.

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler.

Çok sağolun.

Çok teşekkürler.

Bana değil ama kankama çok yardımcı oldu. Onun adına teşekkürler. :D

Çok teşekkürler.

İşime yaradı. Sağolun var olun. :)

Güzel ve açıklayıcı anlatılmış.

Çok güzel yazılmış.

Güzel bir çalışma olduğu kesin.

Ödev diye buna derim. Süper olmuş.

Çok teşekkürler çok işime yaradı.

Çok güzel.

Çok güzel işime yaradı sağolun.

Güzel olmuş.

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler.

Çok teşekkür ederim ödevime yardımcı oldu ;)

Çok beğendim teşekkürler.

Çok ama çok beğendim muhteşem!

Çok sağolun, defterime yazdım kesin öğretmenim çok beğenecek çok sağolun.

İyiymiş gerçekten ellerinize sağlık :)

Sağolun işime çok yaradı.

Çok teşekkürler.

Çok sağolun işime yaradı.

Birazcık güzel.

Süper!

Çok teşekkürler.

Çok güzel.

Hiç iyi değil.

Azcık güzel :)

Bu kadar güzel yorumu hak etmiyor, çok kötü ve yazılar küçük.

Hiç işime yaramadı.

Türkçe 6.sınıf ödevim var çalışma 88 yapmam gerek.

İyilik yapın iyilik bulun.

Çok uzun ama iyi.

Güzel denemeydi :D

Çok güzel ve kısa elinize sağlık.

Çok teşekkürler.

Çok güzel sağolun.

Teşekkürler iyi bir yazı olmuş.

Deneme benim bildiğim güzel bir şey.

Çok teşekkür ederim ödevime çok yardımcı oldu.

Çok teşekkür ederim ödevim vardı yapmasaydım ceza alacaktım. Emek verip yazmışsınız Allah razı olsun.

Benim çok işime yaradı kim yaptıysa çok teşekkürler ama keşke temsilcilerini de yazsalarmış o zaman dahada çok işime yarardı ama olsun bu da iyi bunu bulamayanlar da var çok teşekkürler yeniden :)

Bravo doğrusu!

Çok teşekkürler.

Çok işime yaradı gerçekten çok teşekkür ederim sağ olun.

Ben çok teşekkür ederim kim yazmışsa eline sağlık iyi yazmışlar işime de yaradı.

Çok teşekkürler hoca deneme yazısı vermişti tanımını bilmiyordum, bilmeden de yapamazdım tanım için teşekkürler tavsiye edeceğim siteyi.

Panomuzu bilgilerle süslememiz için gerekliydi, çok güzel olmuş tüm sınıfım adına teşekkür ederim. :)

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler.

Teşekkür ederim :)

Teşekkürler işe yaradı.

Çok işime yaradı sağ olun.

Sağolun.

Çok işime yaradı çok teşekkürler.

Teşekkürler.

Teşekkür ederim.

Süper olmuş.

Bence iyi değil ya katılan var mı?

Bence çok güzel olmuş. Bilgiler gayet kesin, net ve doğru. Fazlası var, eksiği yok.

Kim hazırladıysa çok teşekkür ederim. Çok işime yaradı, bu olmasaydı belki düşük not alabilirdim tekrar teşekkür ederim sağ olun :D

Yalçın Baskın | 20 Şubat 2014 Saat 19:20

Vallahi size çok teşekkür ederim.

Ece Yıldırım | 22 Şubat 2014 Saat 12:11

Deneme türü çok güzel anlatılmış çok teşekkür ederim.

Çok sağ olun teşekkürler. Çok yardımcı oldunuz bu nedenle dersleri daha kolay yapabiliyorum.

Gerçekten çok güzel olmuş çok işime yaradı.

Çok iyi.

Çok beğendim ve istediğim bilgilere ulaştım.

Çok teşekkür ederim emeği geçen herkese. Çok işime yaradı. ALLAH ne isterseniz yapsın :D

Elinize, emeğinize, yüreğinize sağlık.

Çok teşekkürler.

Yunus Taşyürek | 5 Mart 2014 Saat 09:38

Çok sağolun.

Sağ olun çok güzel olmuş elinize sağlık kardeşlerim Türkçe’de yararı oldu.

Teşekkür ederim emeği geçenlere. :-B

Sanem Yıldız | 6 Mart 2014 Saat 16:55

Allah razı olsun çok yararı dokundu.

Bilmiyordum öğrendim çok sağolun.

Fazla işime yaramadı fakat okudum, güzel de olmuş. Çok uzun olmuş.

Beğendim teşekkürler.

Çok teşekkür ederim.

Güzel olmuş.

Çok güzel teşekkür ederim.

Güzel olmuş teşekkürler ama biaz uzun ben sadece ilk kısmı aldım teşekkürler :)

Ne kadar teşekkür etsem azdır. Ödevimde bana gerçekten çok yardımcı oldunuz. Ben diğer arkadaşlarıma da sizin sitenizden bahsettim, onlar da denediler ve tıpkı benim gibi çok da memnun kalmışlar. Tekrar teşekkürler, burada aradığım her şeyi bulabiliyorum tekrar tekrar teşekkürler.

Teşekkürler Allah razı olsun.

Çok güzel, eski zamanlar gibi değil internete yazınca çıkıyor.

Beğendim çok teşekkürler.

Çok teşekkürler süpersiniz çok sağolun :)

Nalan Hocaya sevgiler :D İnşallah sınavda çıkar bunlar.

Mübarekler ellerinize sağlık.

Çok iyi işime yaradı biraz.

Çok güzel.

Aradığımı buldum sonunda.

Çok uzun. Maddeler biraz daha kısa olmalı bence akılda kalması için.

Çok işime yaradı :)

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler, yarın sınavım vardı çok işime yaradı. Ellerinize sağlık çok teşekkürler :)

Çok teşekkürler.

Çok teşekkürler.

Teşekkürler.

Evrensel konuları işler deniyor. Orada hata var ama gerisi fena değil.

Teşekkür ederim sınavda çıktı ve yaptım 10 puan cepte :)

Bura sayesine yazılıdan 90 aldım :D

Çok güzel :)

Çok teşekkür ederim. Harika bir performans ödevi hazırladım.

Size ne kadar teşekkür etsem azdır. İyi ki bu siteye girmişim, bayıldım. Artık Türkçe dersinde bilemediğim ve yapamadığım şeyleri bu siteden bakacağım.

Çok teşekkürler performans görevim için çok yardımcı oldunuz.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: