Cümle Çeşitleri Çözümlü Sorular

Sponsorlu Bağlantılar

Örnek 1:
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi yüklemine göre ötekilerden farklıdır?
A) Gönül kimi severse güzel odur.
B) Göz görür, gönül ister.
C) Her damardan kan alınmaz.
D) Azı bilmeyen çoğu hiç bilmez.
E) İşten artmaz, dişten artar.
(1995-ÖSS)
 
Çözüm:
B, C, D ve E seçeneklerinin yüklemleri olan “ister”, “görür”, “alınmaz”, “bilmez”, “artar” sözcükleri eylemdir. A seçeneğinin yüklemi olan “odur” sözcüğü adıldır.
Cevap A
 
Örnek 2:
Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem, kelime çeşidi bakımından ötekilerden farklıdır?
A) Sen de çiçek açtın erkenden Küçük zerdali ağacım
B) Kar yine başladı yağmaya Küçük zerdali ağacım
C) Daha maviydi damarların Küçük zerdali ağacım
D) Bak kalın yapılı ağaçlara Küçük zerdali ağacım
E) Şimdi okşar hafif hafif rüzgâr Küçük zerdali ağacım
(1987-ÖYS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A’da “açtın”, B’de “başladı, D’de “bak”, E’de “okşar” eylemlerinin yüklem olduğunu görüyoruz. C’de ise “mavi” adının ekeylem alarak (maviydi) yüklem olduğunu görüyoruz.
Cevap C
 
Örnek 3:
Aşağıdakilerin hangisinde, virgülden önceki bölüm eksiltin bir cümledir?
A) Dalaman’dan sonra Marmaris’te bir çay molası, ardından dağlara tırmanıyoruz.
B) Şoförlere kök söktüren bir yolmuş bu, ama güzelliğine diyecek yok.
C) Keskin virajlar aşıyoruz durmadan, her tırmanışta bir başka güzellik çıkıyor karşımıza.
D) Günlük ağaçlarının kokusu dağları tütsülüyor, doğanın güzelliğini bastırıyor durmadan.
E) Altmış kilometre sonra dağlar geride kalıyor artık, birden bembeyaz bir tatil köyüne varıyoruz.
(1984-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde B, C, D ve E’nin virgülden önceki bölümlerinin yüklemlerinin olduğunu görüyoruz. A’da ise virgülden önceki bölümün yükleminin söylenmediğini ve eksiltili bir cümle olduğunu görüyoruz. Cümleyi şöyle tamamlayabiliriz: “Dalaman’dan sonra Marmaris’te bir çay molası veriyoruz.”
Cevap A
 
Örnek 4:
Aşağıdaki dizelerden hangisinin yüklemi ad soylu bir sözcüktür?
A) Ben köy öğretmeniyim, bir bahçıvanım
B) Bütün köy çocuklarını getirin buraya
C) Yalnızlıktan açarlar kimse bilmez onları
D) Kaya diplerinde açmış çiğdemlere benzer
E) Toprağı nasıl örterseniz öylece örtün beni
(1991-ÖSS)
 
Çözüm:
B, C, D ve E seçeneklerinin yüklemleri olan “getirin”, “açarlar”, “bilmez”, “benzer” ve “örtün” sözcükleri eylemdir. A seçeneğinin yüklemleri olan “köy öğretmeniyim” ve “bir bahçıvanım” sözleri ise ad soylu sözcüklerden oluşmuş tamlamalardır.
Cevap A
 
Örnek 5:
Aşağıdaki ikili dizelerden hangisi bitmemiş bir cümle durumundadır?
A) Gecenin koyu karanlığında
Rüzgârda sokak kokusu
B) Çiçek açmayı deniyordu
Bahçemizde erik ağacı
C) Uğraşma boşuna, şiir yazamazsın
Bu kadar maviyken gökyüzü
D) Bana bu kadar açık söylemedi
Güzel olduğunu yaşamanın
E) Gökyüzünün maviliğine akarak
Savruldu sonsuza ışık hızım
(1997-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde B, C, D ve E’de sırasıyla “deniyordu, yazamazsın, söylemedi, savruldu” yüklemlerini görüyoruz. Dolayısıyla cümleler bitmiş durumdadır. A’da ise yüklem söylenmediğinden cümle bitmemiş durumdadır. Dizeler şöyle tamamlanabilir. “Gecenin koyu karanlığında / Rüzgârda sokak kokusu (var).”
Cevap A
 
Örnek 6:
Aşağıdakilerden hangisi bir ünlem cümlesidir?
A) Ne kadar da yaramaz bir çocuk
B) Havalar yavaş yavaş ısınıyor
C) Bu kitabı yeni aldım
D) Yemeğimi henüz yemedim
E) Yarın geziye çıkabiliriz
(1993-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A’da “Ne kadar da yaramaz” cümlesinin sinirlenme ve şaşırma bildirdiğini dolayısıyla ünlem cümlesi olduğunu görüyoruz.
Cevap A
 
Örnek 7:
Aşağıdaki dizelerden hangisi, öğelerinin dizilişi yönünden kurallı bir cümledir?
A) Bahar erdi, güller açtı burada.
B) Bahar, çiçek çiçek gelince güzel!
C) Gözlerim yollarda geçti kaç bahar!
D) Ömrümüzün son demi, sonbaharıdır artık!
E) Bir ilkbahar sabahı güneşle uyandın mı hiç?
(1991-ÖYS)
 
Çözüm:
A, C. D ve E seçeneklerinin yüklemleri olan “açtı”, “geçti”, “sonbaharıdır” ve “uyandın mı” sözcükleri cümlenin sonunda olmadığı için bu cümleler öğelerinin dizilişine göre devrik (kuralsız) cümlelerdir. B seçeneğinin yüklemi olan “güzel” sözcüğü ise cümlenin sonunda yer aldığından bu cümle düz (kurallı) cümledir.
Cevap B
 
Örnek 8:
Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısına göre basit, söz dizimine göre devrik bir fiil cümlesidir?
A) Bu opera, eski bir müzik öğretmeninin hayat hikâyesine ilişkinmiş.
B) Aynı romanın birçok çevirilerinin yapıldığını biliyoruz.
C) Bütün bu iddialar, bir tek şeyi ortaya koyuyor bence.
D) Son okuduğum romanda olay örgüsü karmaşık.
E) O anda vereceği yanıtı düşünüyordu galiba.
(1990-ÖYS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A, B ve D’nin yüklemlerinin cümlenin sonunda olduğu için devrik olmadığını görüyoruz. E’de cümlenin devrik olduğunu ancak içinde “vereceği” eylemsisi olduğundan basit olmadığını görüyoruz. C’de ise cümlenin basit, devrik ve bir fiil cümlesi olduğunu görüyoruz.
Cevap C
 
Örnek 9:
Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumludur?
A) Bunu birtakım kurallarla önlemek olur iş değil.
B) Adamcağız, sandıkları kadar paralı değil.
C) Köyden kente göçmeyi o da istemiyor değil.
D) Son romanının dili öyle yalın değil.
E) Gölün kıyısı, filmdeki gibi güzel değil.
(1983-ÖYS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A, B, D ve E’de cümlelerin anlamca olumsuz olduğunu görüyoruz. C’de ise “istemiyor değil” yüklemi “istiyor” anlamına geldiğinden cümle anlamca olumludur.
Cevap C
 
Örnek 10:
“Soğuk bir kış günü karanfil almak için çiçekçi dükkânına girdim.” cümlesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bileşik, düz, olumsuz, fiil
B) Basit, düz, olumlu, fiil
C) Bileşik, devrik, olumlu, isim
D) Bileşik, düz, olumlu, fiil
E) Basit, düz, olumsuz, isim
(1974)
 
Çözüm:
Örnek cümleyi incelediğimizde cümlenin; cümlede “almak” eylemsisi olduğundan, bileşik cümle; yüklem (girdim) cümlenin sonunda olduğundan, düz (kurallı) cümle; yüklemde bildirilen iş yapıldığından, olumlu cümle; yüklem (girdim) çekimli fiil olduğundan, fiil cümlesi olduğunu görüyoruz. 
Cevap D
 
Örnek 11:
Aşağıdakilerin hangisinde bir koşula bağlı olma niteliği vardır?
A) Onu görünce şaşırdım kaldım.
B) Onu gördükçe seni hatırlıyorum.
C) Onu gördüğümde henüz bebekti.
D) Onu göreli rahatım kaçtı.
E) Onu gördükten sonra buraya geldim.
(1983-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde A, C, D ve E’de sırasıyla “görünce”, “gördüğümde”, “göreli”, “gördükten sonra” sözlerinin cümlelere zaman anlamı kattığını görüyoruz. B’de ise “gördükçe” sözcüğü cümleye koşul anlamı katmıştır.
Cevap B
 
Örnek 12:
I. Masallardan çekerdik dizeleri, tülbent gibi
II. Biz kaldık, koyup gitti bahar
III. Yıldızlarda çobandık, değirmenlerde su
IV. Akıyor zaman, ağır, kendi gönlünce
Yukarıdaki dizelerin hangilerinde birden çok yargı vardır?
A) I. ve II.   B) I. ve III.   C) II. ve III.   D) II. ve IV.   E) III. ve IV.
(1994-ÖSS)
 
Çözüm:
Dizeleri incelediğimizde I. de “çekerdik”, IV. de “Akıyor” sözcüklerinin birer yargı olduğunu görüyoruz. II. de “kaldık” ve “gitti”, III. de “çobandık” ve “su (i – di – k)” sözcüklerinin yargı bildirdiğini görüyoruz.
Cevap C
 
Örnek 13:
“Salih Ağa köyün en zengin adamlarından biridir.” cümlesinin olumsuz, devrik ve soru şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Salih Ağa köyün en zengin adamlarından biri değil midir?
B) Köyün en zengin adamlarından biri değil midir Salih Ağa?
C) Salih Ağa köyün mü en zengin adamlarından biridir?
D) Köyün en zengin adamlarından biri Salih Ağa mıdır?
E) Salih Ağa mıdır köyün en zengin adamlarından biri?
(1974)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde, örnek cümlenin, (Özne)Salih Ağa (Yüklem)köyün en zengin adamlarından biridir. olumsuz, devrik ve soru şeklinin B’de olduğunu görüyoruz.
(Yüklem)Köyün en zengin adamlarından biri değil midir (Özne)Salih Ağa?
Yukarıda yüklemin “değil” sözcüğüyle olumsuz cümle, yüklem cümlenin sonundan alınarak devrik cümle, yükleme “mi” soru eki getirilerek cümlenin soru cümlesi haline getirildiğini görüyoruz.
Cevap B
 
Örnek 14:
Aşağıdakilerin hangisinde, yüklem olumsuz olduğu halde cümlenin anlamı olumludur?
A) Sizin nasıl çalıştığınızı hiç bilmez miyim?
B) Bu toplantıya siz de katılmaz mısınız?
C) Nereye gideceğini size hiç mi söylemez?
D) Geç kalacağınızı haber vermez misiniz?
E) Hava güzel olsa da mı gelmezsiniz?
(1988-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde B, C, D ve E’nin yüklemlerinin de anlamlarının da olumsuz olduğunu görüyoruz. A’da ise “hiç bilmez miyim” söz öbeğinin “bilirim” anlamı taşıdığını görüyoruz.
Cevap A
 
Örnek 15:
Yurdumuzun bozkırlaşan ovalarını yeniden ormanlaştırmak, bu toprakları güzelleştirip zenginleştirmek hepimiz için ulusal bir görevdir.
Bu cümlede kaç yan cümlecik vardır?
A) 2     B) 3     C) 4     D) 5     E) 6
(1996-ÖYS)
 
Çözüm:
Yan cümlecik eylemsilerden oluşur. Parçayı incelediğimizde “bozkırlaşan, ormanlaştırmak, güzelleştirip, zenginleştirmek” eylemsilerini görüyoruz. Dolayısıyla parçada dört yan cümlecik vardır.
Cevap C
 
Örnek 16:
Dağ, sonsuz yaratma gücünün simgesidir Anadolu’da. Anadolu insanının erdemi de, dağ gibi, yaklaştıkça görkemini, sonsuzluğunu kavratır bize. Üzerinde bunca insan barındırmış Anadolu, bir erdemler uygarlığıdır. Kıvrım kıvrım yolları tırmanıp o güzel insanlara kavuşunca erdemin, beğeninin ne olduğunu anlıyoruz.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Sıralı cümle          
B) Bileşik cümle
C) Fiil cümlesi           
D) İsim cümlesi
E) Devrik cümle
(1996-ÖYS)
 
Çözüm:
Parçayı incelediğimizde; bütün cümlelerde eylemsi (yaratma, yaklaştıkça, barındırmış, tırmanıp, kavuşunca, olduğunu) kullanıldığından cümlelerin hepsi bileşik cümle, ikinci ve dördüncü cümlelerin yüklemleri (kavratır, anlıyoruz) fiil olduğu için bu cümleler fiil cümlesi, birinci ve üçüncü cümlelerin yüklemleri (sonsuz yaratma gücünün simgesidir, bir erdemler uygarlığıdır) isim olduğundan bu cümleler isim cümlesi, birinci ve ikinci cümlelerin yüklemleri cümlelerin so-nunda bulunmadığı için bu cümleler devrik cümledir. Parçada sıralı cümle yoktur.
Cevap A
 
Örnek 17:
Aşağıdakilerden hangisi yapı yönünden basit cümledir?
A) Sonunda her şeylerini satıp kente taşındılar.
B) Bin bir güçlükle tepeyi aşıp ormana ulaştılar.
C) Bu toprakları, babalarından kaldığı için elden çıkarmak istemiyorlardı.
D) Sokağın başındaki iki katlı, büyük evi onlar aldı.
E) Gece geç saatlere kadar çalıştığı zamanlar uyumakta zorluk çekiyordu.
(1998-ÖYS)
 
Çözüm:
Basit cümle, yan cümleciği olmayan, tek yargıdan oluşan cümledir. Seçenekleri incelediğimizde A’da “satıp”, B’de “aşıp”, C’de “kaldığı, elden çıkarmak”, E’de “çalıştığı, uyumakta” eylemsileriyle yan cümlecik kurulduğu için, bu cümleler basit değildir. D’de ise yan cümlecik bulunmadığından cümle, yapıca basittir.
Cevap D
 
Örnek 18:
Yeniden baktım “Başaklar” tablosuna. Belli ki rüzgâr var, başaklar eğilmiş. Başakların kimisi yanındakine yaslanmış, kimisi baş başa vermiş. Kırılacak gibi büküleni de, usulca eğileni de var. Dimdik duran başak görünmüyor hiç.
Bu parçada aşağıdaki cümle türlerinden hangisi yoktur?
A) Ad (isim) cümlesi 
B) Eksiltili cümle
C) Sıralı cümle           
D) Bileşik cümle
E) Basit cümle
(2000-ÖSS)
 
Çözüm:
Parçayı incelediğimizde; dördüncü cümlede yüklem (var) ad soylu sözcükten oluştuğu için ad cümlesi, ikinci ve üçüncü cümleler, birden çok yüklemi (var, eğilmiş; yaslanmış, baş başa vermiş) olduğu yani birden çok cümleden oluştuğu ve cümleler birbirlerine virgülle bağlandığı için sıralı cümledir. Dördüncü ve beşinci cümlelerde eylemsiler (kırılacak, büküleni, eğileni, duran) yan cümlecik oluşturduğundan cümleler, bileşik cümledir. Birinci cümlede yan cümlecik bulunmadığından cümle, yapıca basittir. Parçada eksiltili cümle yoktur.
Cevap B
 
Örnek 19:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne ortaklığı söz konusudur?
A) İşi çok çabuk kavramış, zamanı iyi kullanmasını öğrenmişti.
B) Erkenden uyandı, yıkandı, giyindi, dışarı çıktı.
C) Annem, sabahleyin erkenden kalkar, kahvaltıyı hazırlardı.
D) Gömleğini yıkadı, kuruttu, ütüledi, yerine astı.
E) Okuldan gelince ödevlerini yapar, akşam da erkenden yatardı.
(1993-ÖSS)
 
Çözüm:
Seçenekleri incelediğimizde bütün seçeneklerde, birbirine virgüllerle bağlanmış yani sıralı cümle oluşturmuş cümleler görüyoruz. A, B, C ve E’de öznesi ortak sıralı cümle vardır. D’de ise yüklemlere (yıkadı, kuruttu, ütüledi, astı) “neyi” sorusunu sorarsak nesnenin (Gömleğini) ortak olduğunu görürüz.
Cevap D
 
Örnek 20:
Bağımlı sıralı cümlelerde özneler, tümleçler ya da her ikisi ortak olabilir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu açıklamaya uygun bir örnektir?
A) Adam adamdan korkmaz, utanır.
B) Gel demesi kolay, git demesi güçtür.
C) El el üstünde olur, ev ev üstünde olmaz.
D) Ak gün ağartır, kara gün karartır.
E) İnsanın alacası içinde, hayvanın alacası dışındadır.
(1989-ÖSS)
 
Çözüm:
Soruda özne ve tümleç ortaklığı olan sıralı cümleyi bulmamız isteniyor. Seçenekleri incelediğimizde A’da yükleme (korkmaz) “korkmayan kim” sorusunu sorarsak özne olan “Adam” cevabını; “kimden korkmaz” sorusunu sorarsak dolaylı tümleç olan “adamdan” cevabını alırız. Aynı soruları “utanır” yüklemine sorarsak yine aynı cevapları alırız. Çünkü “Adam adamdan korkmaz, utanır.” cümlesi, öznesi ve dolaylı tümleci ortak bir sıralı cümledir.
Cevap A
 

Sponsorlu Bağlantılar


Etiketler: , , , ,

Sponsor Bağlantılar

12 YORUM VAR “Cümle Çeşitleri Çözümlü Sorular”

Sorular çok uzun.

Hiç güzel sorular değil hiçbir şey anlamadım.

Çok teşekkürler aslında 8. sınıfım ama bu soruları kullandım. Yarın sunumum var bakalım hoca beğenecek mi? Emeğinize sağlık konu anlatımı olsun sorular olsun tek kelime ile muhteşem.

“Sen iyi bir insansın sanmıştım.” cümlesindeki öğeleri söyler misiniz?

Edebiyat Öğretmeni | 27 Şubat 2014 Saat 22:32

sanmıştım: yüklem
ben: gizli özne
Sen iyi bir insansın: Belirtisiz nesne

Çok uzun.

Çok teşekkür ederim işime yaradı yarınki sınavımda inşallah işime yarar.

Çok uzun.

Süper bir test!

Teşekkürler çok güzel olmuş elinize sağlık.

20 tane daha lazım yine de güzel olmuş.

Teşekkürler çok açıklayıcı olmuş.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: