Basit ve Birleşik Zamanlı Fiiller Konu Anlatımı

Sponsorlu Bağlantılar

Basit Çekimli Eylem

Sadece bir kip eki alan eylemdir.

İstanbul’a daha dün geldik.
En kısa zamanda buraya gelmelisin.

Bu cümlelerde “geldik” eylemi “-di’li geçmiş zaman kipi’yle çekimlenerek (gel – di – k), “gelmelisin” eylemi “gereklilik kipi”yle çekimlenerek (gel – meli – sin) birer kip eki almıştır. Dolayısıyla bu eylemler, basit çekimlidir.

Aşağıdaki cümlelerde haber ve dilek kipleriyle çekimlenen eylemler, sadece birer kip eki aldığı için basit çekimlidir.

Hemen oturup dedeme mektup yazdım.
(yaz – dı – m) -di’li geçmiş zaman
Sipariş ettiğim kitap dün gelmiş.
(gel – miş) -miş’li geçmiş zaman
Bu sorunun cevabını biliyorum.
(bil – i – yor – um) şimdiki zaman
Yeni şirket binasını yakında göreceksin.
(gör – ecek – sin) gelecek zaman
İnsanlar her sabah bu parkta koşarlar.
(koş – ar – lar) geniş zaman
İşinizi çok çabuk yapmalısınız.
(yap – malı – siniz) gereklilik kipi
Bu haberi birlikte okuyalım.
(oku – y – a – lım) istek kipi
Hastanın durumunu bir de ona sorsanız.
(sor – sa – nız) dilek-koşul kipi
Hemen yerinize oturun.
(otur – un) emir kipi

Bileşik Çekimli (Zamanlı) Eylem

Birden fazla kip eki alan eylemdir.

Senin anlattıklarını ben zaten biliyordum.

Bu cümlede “bilmek” eylemi önce “şimdiki zaman kipi eki”ni ardından “-di’li geçmiş zaman kipi eki”ni alarak (bil – i – yor – du – m) iki kip ekine sahip olmuştur. Dolayısıyla bu eylem, bileşik çekimlidir.

Ona sürpriz yapacağımızı biliyormuş.
Bu konuda bir şey biliyorsan söyle.

Bu cümlelerin birincisinde “bilmek” eylemi “şimdiki zaman kipi”nin yanında “-miş’li geçmiş zaman kipi”ni de alarak (bil – i – yor – muş); ikincisinde de “şimdiki zaman kipi”nin yanında “şart kipi”ni alarak (bil – i – yor – sa – n) bileşik çekimli eylem olmuştur.

Not: Bileşik çekimli eylemde, ikinci kip “idi, imiş, ise” biçiminde okunarak da bulunabilir.

Senin anlattıklarını ben zaten biliyor idim.
Ona sürpriz yapacağımızı biliyor imiş.
Bu konuda bir şey biliyor isen söyle.

Daha önceki örneklerde “biliyordum, biliyormuş, biliyorsan” biçiminde yazılan eylemler, bu cümlelerde “biliyor idim, biliyor imiş, biliyor isen” biçiminde yazılmıştır. Böylece -cümlelerin tamamını okumak şartıyla- bileşik eylemler yanlışsız olarak bulunabilir.

Verilen örneklerde görüldüğü gibi, bileşik çekimli eylemlerde ikinci kip “-di’li geçmiş zaman kipi, -miş’li geçmiş zaman kipi ve şart kipi” olmak üzere üç şekilde karşımıza çıkar. Buna göre, bileşik çekimli eylemler üçe ayrılır:

1. Hikâye Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “di’li geçmiş za-man kipi” eki getirilerek yapılır.

Her gün kitap okuyordu. (okuyor idi)

Bu cümlede, “oku-” eylemi, “şimdiki zaman kipi” ekini aldıktan sonra ikinci kip olarak “-di’li geçmiş zaman kipi”ni aldığı için, bileşik çekimlidir ve “şimdiki zamanın hikâyesi” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle hikâye bileşik çekimi verilmiştir.

okurdu             (okur idi / geniş zamanın hikâyesi)
okuyacaktı       (okuyacak idi / gelecek zamanın hikâyesi)
okuduydu        (okudu idi / – dili geçmiş zamanın hikâyesi)
okumuştu        (okumuş idi / miş’li geçmiş zamanın hikâyesi)
okuyaydı         (okuya idi / istek kipinin hikâyesi)
okusaydı          (okusa idi / şart kipinin hikâyesi)
okumalıydı      (okumalı idi / gereklilik kipinin hikâyesi)

2. Rivayet Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “-miş’li geçmiş zaman kipi” eki getirilerek yapılır.

Onu her sabah, parkta otururken görürmüş. (görür imiş)

Bu cümlede, “gör-” eylemi, “geniş zaman kipi”yle çekimlendikten sonra ikinci kip olarak “-miş’li geçmiş zaman kipi”ni aldığı için bileşik çekimlidir ve “geniş zamanın rivayeti” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle rivayet bileşik çekimi verilmiştir.

görüyormuş (görüyor imiş / şimdiki zamanın rivayeti)
görecekmiş (görecek imiş / gelecek zamanın rivayeti)
görmüşmüş (görmüş imiş / -miş’li geçmiş zamanın rivayeti)
göreymiş (göre imiş / istek kipinin rivayeti)
görseymiş (görse imiş / şart kipinin rivayeti)
görmeliymiş (görmeli imiş / gereklilik kipinin rivayeti)

3. Şart Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “dilek – koşul kipi” eki getirilerek yapılır.

Öğretmenini dinlersen başarılı olursun. (dinler isen)

Bu cümlede, “dinle-” eylemi, “geniş zaman kipi”yle çekimlendikten sonra ikinci kip olarak “şart kipi”ni aldığı için bileşik çekimlidir ve “geniş zamanın şartı” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle şart bileşik çekimi verilmiştir.

dinliyorsa        (dinliyor ise / şimdiki zamanın şartı)
dinleyecekse    (dinleyecek ise / gelecek zamanın şartı)
dinlediyse        (dinledi ise / -di’li geçmiş zamanın şartı)
dinlemişse       (dinlemiş ise / -miş’li geçmiş zamanın şartı)
dinlerse           (dinler ise / geniş zamanın şartı)
dinlemeliyse    (dinlemeli ise / gereklilik kipinin şartı)

Ayrıca Bkz. Fiilde Kip-Yapı-Zaman Konu Testleri

Hafıza teknikleriyle Edebiyat dersini kısa sürede öğrenin. Nasıl mı? Tıklayın!
Online Testler
Etiketler: , , ,

Sponsor Bağlantılar

92 YORUM VAR “Basit ve Birleşik Zamanlı Fiiller Konu Anlatımı”

Birleşik zamanlı eylemin geniş zamanı neden yok? Yayınlarsanız sevinirim. :)

Çok teşekkürler çok işime yaradı. Yarın sınavım var. İnşallah iyi alırım :D

Çok sağolun inşallah işime yarar yarın sınavım var.

Çok teşekkürler. Bu bilgiler çok işime yaradı.

Eyvallah beyler güzel olmuş hem de işime yaradı.

Çok teşekkür ederim çok işime yaradı yarın sınavım var.

Çok iyi güzel olmuş.

Çok güzelmiş :D

İyiymiş.

Teşekkürler.

İyiymiş.

Çok iyi açıklanmış.

Güzelmiş taşekkürler. :D

Çok teşekkürler.

Güzel teşekkürler.

Teşekkürler.

Abi çok iyi ya!

Saolun.

İyi anlatmadı.

Teşekkürler.

Bu kipler cümleli değil aradığımı bulamadım.

Çok güzel.

Çok kötü, anlamadım.

Yaz-mış-sın kelimesinde yaz fiili yazmak fiilinden geldiği için isim kökü mü yok fiil kökü mü? Lütfen yardım edin. Acil.

Edebiyat Öğretmeni | 22 Aralık 2013 Saat 17:22

Tabi ki fiil köküdür.

Allah herkese zihin açıklığı versin.

Süper olmuş.

Sağolun yarın sınavım vardı.

Çok güzel.

İyi anladım bu konuyu.

Çok güzel yarın sınavım var.

Bence iyi :D

Neden basit yahud birleşik ki? Musemması üç zamanda birine delalet eden her ne var ise tek bir çatı altında işlenmesi lüzum görmez mi?

Çok güzel olmuş.

Çok güzel olmuş.

Çok güzel bir sayfa teşekkürler çok yardımcı oldu :)

Teşekkür ederim ödevime yardımcı oldunuz.

Süper bir şey!

Çok güzel olmuş ödevimdi 100 aldım.

Çok iyi :D

Fena olmuş.

Ben bile daha iyi açıklardım.

Burası çok iyi.

Süper olmuş :D teşekkürler :D

Teşekkürler

Çok güzel olmuş, elinize sağlık teşekkürler :D

Çok iyi.

Konuyu anlamamıştım çok teşekkürler sizin sayenizde anladım.

Çok sağolun performans ödevime çok yardımcı oldunuz.

Tekrar teşekkürler iyi çalışmalar ;-)

İşime çok yaradı. Bunu hazırlayanın elleri dert görmesin. Artık arkadaşlarıma da bu sayfayı önereceğim. Bu arada sınavı olanların da Allah yardımcıları olsun inşallah sınavınızdan 100 alırsınız.

İyi olmuş.

Çok teşekkür ederim işime yaradı, yarın sınavım var.

Çok sağolun işime yaradı :)

Demek ki anlıyormuşum, çok güzel çok teşekkür ederim.

Allah razı olsun çok işime yaradı sağ olun.

Performans ödevim için çok işe yaradı. Allah razı olsun sizden valla. Allah sınavı olanlara zihin açıklığı versin. :)

Harika bir anlatım.

Çok sağolun.

Özay Özer | 21 Nisan 2014 Saat 15:50

Çok iyi çok güzel, hep bu siteye gireceğim.

Çok teşekkür ederim gerçekten işime yaradı, dün sınavım vardı 100 almışım. İnşallah bu sene takdir alırım, eğer benden yardım isterseniz arkadaşlar size ders konusunda yardım edebilirim, inşallah derslerinizde başarılı olursunuz.

Çok güzel olmuş. Bu şekilde devam edin başarılar… :)

Türkçeden kopya verdiniz sağ olun.

İyiymiş işime yaradı :D sağ olun teşekkürler.

Geliyordu kelimesi birleşik zamanlı oluyor değil mi hocam?

Çok iyi bir anlatım.

Edebiyat Öğretmeni | 27 Nisan 2014 Saat 17:42

Evet birleşik zamanlıdır.

Çok uzun.

Bunları biliyordum ama bir tekrar oldu :)

Yarın sınavım var, çok işime yaradı teşekkür ederim.

Çok teşekkürler.

Yarın sınavım vardı, bu bilgiler doğru ama mesela “yazmıştı” kelimesinde nasıl oluyor?

Edebiyat Öğretmeni | 5 Mayıs 2014 Saat 17:17

yaz-mış-i-di: birleşik zamanlı bir fiildir.

Anlayamıyorum Türkçeyi.

Çok teşekkürler.

Çok sağolun çok işimize yarayacak, Allah razı olsun.

Çok güzel.

Çok iyi, ödevimi yaptım sağ olun teşekkürler :)

Çok teşekkürler.

Teşekkürler.

Anlayamıyorum.

Çok teşekkürler, dil anlatıma gıcığım vardı sayenizde geçti.

Bilebilirlerdi nasıl ayrılır?

Süper bir site çok güzel olmuş, sınavımda bana yardımcı olacak.

Edebiyat Öğretmeni | 24 Mayıs 2014 Saat 01:09

bil-ebil-ir-ler-i-di

İşe yaradı.

Güzel olmuş.

Teşekkürler.

Çok güzel ama türemiş fiiller yok.

Teşekkürler.

Çok güzel olmuş.

Teşekkür ederim.

YORUM BIRAKIN:

İsim (Gerekli):
E-Mail (Yayınlanmayacak-Gerekli):
Yorumunuz: