Basit ve Birleşik Zamanlı Fiiller Konu Anlatımı

Basit Çekimli Eylem

Sadece bir kip eki alan eylemdir.

İstanbul’a daha dün geldik.
En kısa zamanda buraya gelmelisin.

Bu cümlelerde “geldik” eylemi “-di’li geçmiş zaman kipi’yle çekimlenerek (gel – di – k), “gelmelisin” eylemi “gereklilik kipi”yle çekimlenerek (gel – meli – sin) birer kip eki almıştır. Dolayısıyla bu eylemler, basit çekimlidir.

Aşağıdaki cümlelerde haber ve dilek kipleriyle çekimlenen eylemler, sadece birer kip eki aldığı için basit çekimlidir.

Hemen oturup dedeme mektup yazdım.
(yaz – dı – m) -di’li geçmiş zaman
Sipariş ettiğim kitap dün gelmiş.
(gel – miş) -miş’li geçmiş zaman
Bu sorunun cevabını biliyorum.
(bil – i – yor – um) şimdiki zaman
Yeni şirket binasını yakında göreceksin.
(gör – ecek – sin) gelecek zaman
İnsanlar her sabah bu parkta koşarlar.
(koş – ar – lar) geniş zaman
İşinizi çok çabuk yapmalısınız.
(yap – malı – siniz) gereklilik kipi
Bu haberi birlikte okuyalım.
(oku – y – a – lım) istek kipi
Hastanın durumunu bir de ona sorsanız.
(sor – sa – nız) dilek-koşul kipi
Hemen yerinize oturun.
(otur – un) emir kipi

Bileşik Çekimli (Zamanlı) Eylem

Birden fazla kip eki alan eylemdir.

Senin anlattıklarını ben zaten biliyordum.

Bu cümlede “bilmek” eylemi önce “şimdiki zaman kipi eki”ni ardından “-di’li geçmiş zaman kipi eki”ni alarak (bil – i – yor – du – m) iki kip ekine sahip olmuştur. Dolayısıyla bu eylem, bileşik çekimlidir.

Ona sürpriz yapacağımızı biliyormuş.
Bu konuda bir şey biliyorsan söyle.

Bu cümlelerin birincisinde “bilmek” eylemi “şimdiki zaman kipi”nin yanında “-miş’li geçmiş zaman kipi”ni de alarak (bil – i – yor – muş); ikincisinde de “şimdiki zaman kipi”nin yanında “şart kipi”ni alarak (bil – i – yor – sa – n) bileşik çekimli eylem olmuştur.

Not: Bileşik çekimli eylemde, ikinci kip “idi, imiş, ise” biçiminde okunarak da bulunabilir.

Senin anlattıklarını ben zaten biliyor idim.
Ona sürpriz yapacağımızı biliyor imiş.
Bu konuda bir şey biliyor isen söyle.

Daha önceki örneklerde “biliyordum, biliyormuş, biliyorsan” biçiminde yazılan eylemler, bu cümlelerde “biliyor idim, biliyor imiş, biliyor isen” biçiminde yazılmıştır. Böylece -cümlelerin tamamını okumak şartıyla- bileşik eylemler yanlışsız olarak bulunabilir.

Verilen örneklerde görüldüğü gibi, bileşik çekimli eylemlerde ikinci kip “-di’li geçmiş zaman kipi, -miş’li geçmiş zaman kipi ve şart kipi” olmak üzere üç şekilde karşımıza çıkar. Buna göre, bileşik çekimli eylemler üçe ayrılır:

1. Hikâye Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “di’li geçmiş za-man kipi” eki getirilerek yapılır.

Her gün kitap okuyordu. (okuyor idi)

Bu cümlede, “oku-” eylemi, “şimdiki zaman kipi” ekini aldıktan sonra ikinci kip olarak “-di’li geçmiş zaman kipi”ni aldığı için, bileşik çekimlidir ve “şimdiki zamanın hikâyesi” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle hikâye bileşik çekimi verilmiştir.

okurdu             (okur idi / geniş zamanın hikâyesi)
okuyacaktı       (okuyacak idi / gelecek zamanın hikâyesi)
okuduydu        (okudu idi / – dili geçmiş zamanın hikâyesi)
okumuştu        (okumuş idi / miş’li geçmiş zamanın hikâyesi)
okuyaydı         (okuya idi / istek kipinin hikâyesi)
okusaydı          (okusa idi / şart kipinin hikâyesi)
okumalıydı      (okumalı idi / gereklilik kipinin hikâyesi)

2. Rivayet Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “-miş’li geçmiş zaman kipi” eki getirilerek yapılır.

Onu her sabah, parkta otururken görürmüş. (görür imiş)

Bu cümlede, “gör-” eylemi, “geniş zaman kipi”yle çekimlendikten sonra ikinci kip olarak “-miş’li geçmiş zaman kipi”ni aldığı için bileşik çekimlidir ve “geniş zamanın rivayeti” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle rivayet bileşik çekimi verilmiştir.

görüyormuş (görüyor imiş / şimdiki zamanın rivayeti)
görecekmiş (görecek imiş / gelecek zamanın rivayeti)
görmüşmüş (görmüş imiş / -miş’li geçmiş zamanın rivayeti)
göreymiş (göre imiş / istek kipinin rivayeti)
görseymiş (görse imiş / şart kipinin rivayeti)
görmeliymiş (görmeli imiş / gereklilik kipinin rivayeti)

3. Şart Bileşik Çekimli Eylem

Basit çekimli eylemlere ikinci kip eki olarak “dilek – koşul kipi” eki getirilerek yapılır.

Öğretmenini dinlersen başarılı olursun. (dinler isen)

Bu cümlede, “dinle-” eylemi, “geniş zaman kipi”yle çekimlendikten sonra ikinci kip olarak “şart kipi”ni aldığı için bileşik çekimlidir ve “geniş zamanın şartı” olarak adlandırılır.

Aşağıda, bir eylemin farklı kiplerle şart bileşik çekimi verilmiştir.

dinliyorsa        (dinliyor ise / şimdiki zamanın şartı)
dinleyecekse    (dinleyecek ise / gelecek zamanın şartı)
dinlediyse        (dinledi ise / -di’li geçmiş zamanın şartı)
dinlemişse       (dinlemiş ise / -miş’li geçmiş zamanın şartı)
dinlerse           (dinler ise / geniş zamanın şartı)
dinlemeliyse    (dinlemeli ise / gereklilik kipinin şartı)

Ayrıca Bkz. Fiilde Kip-Yapı-Zaman Konu Testleri

Edebiyat Öğretmeni Mobil Uygulaması
216 Yorum “Basit ve Birleşik Zamanlı Fiiller Konu Anlatımı
  1. Yağmur diyor ki:

    Birleşik zamanlı eylemin geniş zamanı neden yok? Yayınlarsanız sevinirim. :)

  2. Ömer diyor ki:

    Çok teşekkürler çok işime yaradı. Yarın sınavım var. İnşallah iyi alırım :D

  3. Mert diyor ki:

    Çok sağolun inşallah işime yarar yarın sınavım var.

  4. Atahan diyor ki:

    Çok teşekkürler. Bu bilgiler çok işime yaradı.

  5. Serhat diyor ki:

    Eyvallah beyler güzel olmuş hem de işime yaradı.

  6. Emre diyor ki:

    Çok teşekkür ederim çok işime yaradı yarın sınavım var.

  7. Rasim diyor ki:

    Çok iyi güzel olmuş.

  8. Yağmur diyor ki:

    Çok güzelmiş :D

  9. Adem diyor ki:

    İyiymiş.

  10. Sevda diyor ki:

    Teşekkürler.

  11. Safa diyor ki:

    İyiymiş.

  12. Necati diyor ki:

    Çok iyi açıklanmış.

  13. Şevval diyor ki:

    Güzelmiş taşekkürler. :D

  14. Eylem diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  15. Kayahan diyor ki:

    Güzel teşekkürler.

  16. Miraç diyor ki:

    Teşekkürler.

  17. Sidar diyor ki:

    Abi çok iyi ya!

  18. Mert diyor ki:

    Saolun.

  19. Sena diyor ki:

    İyi anlatmadı.

  20. Saime diyor ki:

    Teşekkürler.

  21. Azat diyor ki:

    Bu kipler cümleli değil aradığımı bulamadım.

  22. Beyzanur diyor ki:

    Çok güzel.

  23. Gülçin diyor ki:

    Çok kötü, anlamadım.

  24. Bahar diyor ki:

    Yaz-mış-sın kelimesinde yaz fiili yazmak fiilinden geldiği için isim kökü mü yok fiil kökü mü? Lütfen yardım edin. Acil.

  25. Emirhan diyor ki:

    Allah herkese zihin açıklığı versin.

  26. Osman diyor ki:

    Süper olmuş.

  27. Özkan diyor ki:

    Sağolun yarın sınavım vardı.

  28. Sema diyor ki:

    Çok güzel.

  29. Revşan diyor ki:

    İyi anladım bu konuyu.

  30. Kadir diyor ki:

    Çok güzel yarın sınavım var.

  31. Muhammet diyor ki:

    Bence iyi :D

  32. Ahmet diyor ki:

    Neden basit yahud birleşik ki? Musemması üç zamanda birine delalet eden her ne var ise tek bir çatı altında işlenmesi lüzum görmez mi?

  33. Duygu diyor ki:

    Çok güzel olmuş.

  34. Selin diyor ki:

    Çok güzel olmuş.

  35. Tülay diyor ki:

    Çok güzel bir sayfa teşekkürler çok yardımcı oldu :)

  36. Sümeyye diyor ki:

    Teşekkür ederim ödevime yardımcı oldunuz.

  37. Sude diyor ki:

    Süper bir şey!

  38. Bahar diyor ki:

    Çok güzel olmuş ödevimdi 100 aldım.

  39. Mustafa diyor ki:

    Çok iyi :D

  40. Ferdi diyor ki:

    Fena olmuş.

  41. Eser diyor ki:

    Ben bile daha iyi açıklardım.

  42. Murat diyor ki:

    Burası çok iyi.

  43. Tarık diyor ki:

    Süper olmuş :D teşekkürler :D

  44. Seçkin diyor ki:

    Teşekkürler

  45. Betül diyor ki:

    Çok güzel olmuş, elinize sağlık teşekkürler :D

  46. Cem Ali diyor ki:

    Çok iyi.

  47. Merve diyor ki:

    Konuyu anlamamıştım çok teşekkürler sizin sayenizde anladım.

  48. Halil diyor ki:

    Çok sağolun performans ödevime çok yardımcı oldunuz.

  49. Muhammed diyor ki:

    Tekrar teşekkürler iyi çalışmalar ;-)

  50. Esra diyor ki:

    İşime çok yaradı. Bunu hazırlayanın elleri dert görmesin. Artık arkadaşlarıma da bu sayfayı önereceğim. Bu arada sınavı olanların da Allah yardımcıları olsun inşallah sınavınızdan 100 alırsınız.

  51. Emre diyor ki:

    İyi olmuş.

  52. Yağmur diyor ki:

    Çok teşekkür ederim işime yaradı, yarın sınavım var.

  53. Fatma diyor ki:

    Çok sağolun işime yaradı :)

  54. Zeynep diyor ki:

    Demek ki anlıyormuşum, çok güzel çok teşekkür ederim.

  55. Büşranur diyor ki:

    Allah razı olsun çok işime yaradı sağ olun.

  56. Eren diyor ki:

    Performans ödevim için çok işe yaradı. Allah razı olsun sizden valla. Allah sınavı olanlara zihin açıklığı versin. :)

  57. Başar diyor ki:

    Harika bir anlatım.

  58. Cemal diyor ki:

    Çok sağolun.

  59. Özay Özer diyor ki:

    Çok iyi çok güzel, hep bu siteye gireceğim.

  60. Şevval diyor ki:

    Çok teşekkür ederim gerçekten işime yaradı, dün sınavım vardı 100 almışım. İnşallah bu sene takdir alırım, eğer benden yardım isterseniz arkadaşlar size ders konusunda yardım edebilirim, inşallah derslerinizde başarılı olursunuz.

  61. Ahmet diyor ki:

    Çok güzel olmuş. Bu şekilde devam edin başarılar… :)

  62. Özkan diyor ki:

    Türkçeden kopya verdiniz sağ olun.

  63. Kübra diyor ki:

    İyiymiş işime yaradı :D sağ olun teşekkürler.

  64. Mert diyor ki:

    Geliyordu kelimesi birleşik zamanlı oluyor değil mi hocam?

  65. Duygu diyor ki:

    Çok iyi bir anlatım.

  66. Burak diyor ki:

    Çok uzun.

  67. Melek diyor ki:

    Bunları biliyordum ama bir tekrar oldu :)

  68. Nebiye diyor ki:

    Yarın sınavım var, çok işime yaradı teşekkür ederim.

  69. Rıza diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  70. Metin diyor ki:

    Yarın sınavım vardı, bu bilgiler doğru ama mesela “yazmıştı” kelimesinde nasıl oluyor?

  71. Yetiş diyor ki:

    Anlayamıyorum Türkçeyi.

  72. Hatice diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  73. Burak diyor ki:

    Çok sağolun çok işimize yarayacak, Allah razı olsun.

  74. Şemsettin diyor ki:

    Çok güzel.

  75. Duygu diyor ki:

    Çok iyi, ödevimi yaptım sağ olun teşekkürler :)

  76. Hamdi diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  77. Ömer diyor ki:

    Teşekkürler.

  78. Eda diyor ki:

    Anlayamıyorum.

  79. Elif diyor ki:

    Çok teşekkürler, dil anlatıma gıcığım vardı sayenizde geçti.

  80. Sena diyor ki:

    Bilebilirlerdi nasıl ayrılır?

  81. Nur diyor ki:

    Süper bir site çok güzel olmuş, sınavımda bana yardımcı olacak.

  82. Furkan diyor ki:

    İşe yaradı.

  83. Kerem diyor ki:

    Güzel olmuş.

  84. Turan diyor ki:

    Teşekkürler.

  85. Cengiz diyor ki:

    Çok güzel ama türemiş fiiller yok.

  86. Giray diyor ki:

    Teşekkürler.

  87. Bülent diyor ki:

    Çok güzel olmuş.

  88. Merve diyor ki:

    Teşekkür ederim.

  89. Yağmur diyor ki:

    Çok teşekkürler, yarın sınavım var inşallah işime yarar :)

  90. Batuhan diyor ki:

    Çok sağolun işime yaradı.

  91. Lal diyor ki:

    Çalışmazsın birleşik zamanlı mıdır?

  92. Halil diyor ki:

    Bence çok kötü.

  93. Eren diyor ki:

    Sağolun, ellerinize sağlık.

  94. Emine diyor ki:

    Çok beğendim emeği geçen herkese teşekkürler.

  95. Aslı diyor ki:

    Çok güzel.

  96. Arife diyor ki:

    Çok teşekkür ederim, bugün yazılım var yazılıdan önce çok işime yaradı teşekkürler :)

  97. Hamit diyor ki:

    Benim de sınavım var işime yaradı.

  98. Hakan diyor ki:

    Çok teşekkür ederim.

  99. Tuğçe diyor ki:

    Çok yaradı işime.

  100. Emel diyor ki:

    İyi güzel yani beğendim.

  101. Rümeysa diyor ki:

    İşime çok yaradı teşekkürler.

  102. Su diyor ki:

    Hiç de kötü değil.

  103. Ömer diyor ki:

    Süper.

  104. Sabri diyor ki:

    20 tane basit yapılı fiil lazım.

  105. Kaan diyor ki:

    Güzel.

  106. Sahra Dönmez diyor ki:

    Sağolun işime çok yaradı, hem benim hem de arkadaşımın 10 üzerinden 9.7

  107. Ali Can diyor ki:

    Süpermiş, yarın sınavım vardı işe yarar inşallah.

  108. Kaan diyor ki:

    Sağolun varolun yarın sınav var :D

  109. Damla diyor ki:

    Yarın sınavım vardı çok teşekkür ederim.

  110. Selim diyor ki:

    Az çalıştım iyiydi sağ olun.

  111. Tahsin diyor ki:

    Hocam “yeriz” birleşik zamanlı fiil mi?

  112. Elif diyor ki:

    Harika olmuş ödev yaparken işime yaradı ve tekrar yapmış oldum.

  113. Burçin diyor ki:

    Çok sağolun.

  114. Özgür diyor ki:

    Harika olmuş benim ödevim 10 tane idi ama çok süper olmuş.

  115. Elif diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  116. İrem diyor ki:

    Hiç de güzel değilmiş.

  117. Ahmet diyor ki:

    Çok sağolun bu site benim sınavdan 100 almamı sağladı.

  118. Şeyma diyor ki:

    Teşekkür ederim çok güzel ama bir sorum olacak: “okuyordu” kelimesini yukarıdakiler gibi kiplerine ayırır mısınız?

  119. Esra diyor ki:

    Emir kipinin birleşik zaman çekimi yok. Bunun gibi birleşik zaman çekimi olmayan kipler hangileri ve hangi birleşik zamanda çekiliyor?

  120. ada diyor ki:

    Çok güzel bir site yayınlamışsınız, sayenizde sözlü notum 100 düştü teşekkürler. Bir dahaki bilginize de inşallah ulaşırım :)

  121. Bahar diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  122. Arda diyor ki:

    Çok teşekkür ederim. Muhteşem olmuş.bu bilgileri yarın sınavda kullanacağım.

  123. Durmuş diyor ki:

    Çok güzel olmamış.

  124. Naz diyor ki:

    Çok teşekkür ederim, inşallah yarınki sınavım güzel geçer.

  125. Seda diyor ki:

    Çok güzel olmuş :D

  126. Hamza diyor ki:

    Yarın üniversite sınavına gireceğim, hoca o kadar anlattı anlamadım buradan 10 dakikada anladım. Sağ olun var olun :)

  127. Merve diyor ki:

    Teşekkürler :) :D

  128. Sıla diyor ki:

    Güzel anlatım işime yaradı sağ olun :-)

  129. Gamze diyor ki:

    Çok güzel olmuş teşekkür ederim.

  130. Can diyor ki:

    Sağolun dershane ödevime yaradı.

  131. Hayat diyor ki:

    Kondurdu birleşik çekimli mi?

  132. Duygu diyor ki:

    Güzelmiş :D

  133. Semih diyor ki:

    Teşekkürler.

  134. Büşra diyor ki:

    Teşekkürler çok yardımcı oldunuz… :D

  135. Nisanur diyor ki:

    Şimdi anladım.

  136. Harun diyor ki:

    Teşekkürler.

  137. Özgür diyor ki:

    Merhaba ben Özgür bu sitenin sıkı bir takipçisiyim. Nedenini soracak olursanız bu sitede Türkçe ile ilgili bütün konular mevcut sizlere çok teşekkür ediyorum lütfen böyle devam edin…

  138. Seher diyor ki:

    Evet, şimdi ben de anladım.

  139. Lala diyor ki:

    Ellerinize sağlık yarın sınavım var, inşallah iyi alırım.

  140. Emre diyor ki:

    Teşekkürler.

  141. Azize diyor ki:

    Yarın yazılım var inşallah işe yarar.

  142. Altan UYAN diyor ki:

    Güzel olmuş, yapanın ellerine kurban.

  143. Kübra diyor ki:

    Eyvallah teşekkürler.

  144. Belgin diyor ki:

    Çok kötü anlatılmış hiçbir şey anlamadım.

  145. İlayda diyor ki:

    Hazırlayan herkesten Allah razı olsun. Çok işime yaradı. Teşekkürler. :)

  146. Korhan diyor ki:

    Çok teşekkür ederim, gerçekten güzel.

  147. Elanur diyor ki:

    Eyvallah gençler.

  148. Kübra diyor ki:

    Çok iyi.

  149. Gizem diyor ki:

    Çok sağolun.

  150. Ayşe diyor ki:

    Aydınlandım.

  151. Çağla diyor ki:

    Çok yardımcı olan sitemize teşekkür ederim. Sayenizde sınava hazırlanabileceğim.

  152. Tarkan diyor ki:

    Teşekkürler.

  153. Ali diyor ki:

    Çok sağolun çok işime yaradı.

  154. Rabia diyor ki:

    Hocam gibi anlattınız.

  155. Nevzat diyor ki:

    Yarın sınavım var çok teşekkürler.

  156. Buse diyor ki:

    Sağolun.

  157. Melek diyor ki:

    Süper yarın sınavım var, inşallah işe yarar.

  158. Ceyda diyor ki:

    Teşekkürler çok yardımcı oldunuz.

  159. Fadik diyor ki:

    Gelecektir derken oradaki -tir eki birleşik zamanlı değil basit zamanlı fiil yapmaz mı?

  160. Mehmet diyor ki:

    Sayenizde sınavdan 100 aldım, sadece bu konuyu iki kere yazdım başka çalışmadım. Sınavdan iyi not almanın almanın sırrı az ders çalışmak, bir kere okusan bile olur hatta sadece derste hocayı dinle yeter.

  161. Ceren diyor ki:

    Çok teşekkürler çok işime yaradı.

  162. Hamdi diyor ki:

    Daha iyi açıklama yapın.

  163. Barış diyor ki:

    Yarın yazılı vardı çok işime yaradı.

  164. Yiğit diyor ki:

    Çok teşekkürler iyi yardımcı oldunuz.

  165. İslam Koç diyor ki:

    Güzelmiş.

  166. Beyza diyor ki:

    Basit, birleşik ve türemiş örnekleri gönderir misiniz?

  167. Derin diyor ki:

    Anlamakta zorlandığım bir konuydu, sizin sayenizde daha iyi anladım, çok teşekkür ederim.

  168. Merve Nur diyor ki:

    Çok teşekkürler bunu hazırlayana, elleri dert görmesin Allah razı olsun. 20 tane cümle içinde kullandım sağ olun.

  169. Barbaros diyor ki:

    Çok güzel.

  170. Hacer diyor ki:

    “Demiştir” birleşik zamanlı mıdır?

  171. Fatma diyor ki:

    Teşekkürler.

  172. Mehmet diyor ki:

    Süper dua edin sınavım iyi geçsin korkuyorum.

  173. Devran Sultan diyor ki:

    Çok işimize yaradı çok sağ olun.

  174. Emine diyor ki:

    Teşekkürler.

  175. Derya diyor ki:

    Bu sitenin konu anlatımları ve pdfleri çok güzel. MEB müfredatına göre hazırlanmış olmalı. Çok teşekkür ederim.

  176. Ufuk diyor ki:

    Fazla cümle yok.

  177. Kadir diyor ki:

    Fena değil.

  178. Furkan diyor ki:

    Çok işime yaradı.

  179. Leyla diyor ki:

    Gerçekten yararlıydı.

  180. Ayşegül diyor ki:

    “Taşınsak mı” kelimesi birleşik zamanlı fiil mi? Yarın sınavım var cevap yazarsanız sevinirim.

  181. Hatice diyor ki:

    Çok güzel teşekkürler.

  182. Selin diyor ki:

    Harika, herkes gibi sınavdan 100 alırım eğer bilmediğim konular internette olmasa ne yapacağız değil mi!

  183. Bedirhan diyor ki:

    Maşallah çok güzel olmuş emeğinize sağlık.

  184. Zümrüt diyor ki:

    Vallahi çok sağ olun çok ihtiyacım vardı.

  185. Ayşegül diyor ki:

    Bu site çok işime yaradı, çok teşekkür ederim.

  186. Buse diyor ki:

    Teşekkürler.

  187. Orkun diyor ki:

    Çok teşekkürler.

  188. Naz diyor ki:

    Teşekkürler.

Bir Cevap Yazın