Açıklayıcı Anlatım

Açıklayıcı yazılarda bir sorun ortaya konur. Bu yazılar, sorunu ortaya koyan cümle veya cümlelerle başlar. Sorunu çözümleyen açıklamalar, örnekler, karşılaştırmalar ile devam eder. Özetleyip veya yargı bildiren ifadelerle sonuçlanır.

Açıklayıcı anlatımla oluşturulan metinlerde, dilin göndergesel işlevinde ve kelimelerin gerçek anlamlarında kullanılmasına özen gösterilir. Açıklayıcı anlatımda kesin ve açık ifadenin önemi büyüktür. Tanımlama, açıklayıcı betimleme, sınıflandırma; örneklendirme, benzerlik ve karşıtlıklardan yararlanılarak metinler düzenlenir. Bu metinlerde ifadenin açık olması gerekir.

Açıklayıcı anlatımda konunun iyi kavranması ve yazının ana düşüncesinin iyi tespit edilmesi çok önemlidir. Edinilen bilgilerin doğru ve düzenli olarak verilmesi gerekir. Gerektiğinde istatistik, levha, grafik, resim gibi gereçlerden; konu ayrıntılarıyla açıklanırken örneklerden ve karşılaştırmalardan yararlanılır. Açık, anlaşılır, sade ve süssüz bir anlatım seçilir.

Günlük hayatımızda sık sık başvurduğumuz açıklama öğretmek amacıyla kaleme alınan fıkra, makale, deneme, sohbet, eleştiri vb edebî yazılarda kullanılan bir anlatım türüdür. Herhangi bir konuyu geliştirmek ve anlaşılır hâle getirmek istiyorsak mutlaka açıklama yapmak gerekir. Açıklama sonucunda “niçin” ve “nasıl” sorularına cevap bulunarak üzerinde durulan konu aydınlığa kavuşturulur.

Açıklayıcı Anlatım Örneği

Açıklama anlaşılır ve inandırıcı bir ifadeyle anlatılmalıdır. Bir eserde okuyucuya yararlı olan bir şeyler yoksa okur ondan uzaklaşır. Bu noktadan hareket edersek yararlılık bir esere estetik yani sanatsal bir değer katar. Güzellik, sanat eserlerinin içeriği ile ilgilidir. Okur, bir eserden okudukları ile hayata bakar, bu bakışını genişletir. Bu sayede ondan yarar sağlar.

Bu parçada yazar, sanat eserlerinde yararlılık konusu hakkındaki düşüncelerini açıklıyor. Sözlerini “yapıtlara sanatsal nitelik kazandıran şeyin faydacılık olduğu” düşüncesinde birleştiriyor. Bu düşünceyi en net şekilde “yararlılık bir esere estetik yani sanatsal bir değer katar.” sözleriyle ortaya koyuyor. Sanatta yararlılığın ise içerikle ilgili olduğunu söylüyor. Bu parçada yazar dili, göndergesel işlevde kullanmıştır. Metne yazarın bakış açısı yansımıştır. Yazar, metinde bir konuda bilgi vermenin yanında, bir ana düşünce etrafında cümlelerini sıralamıştır. Cümleleri kurallıdır. Anlaşılır bir dil kullanmıştır.

Açıklayıcı Anlatımın Özellikleri

  • Dil, “göndergesel işlev”de kullanılır.
  • Söz sanatlarına, sözcüklerin mecaz ve yan anlamlarına yer verilmez.
  • Dil ve ifade sade, gösterişsiz ve pürüzsüzdür.
  • Yazarın bakış açısı metne yansır.
  • Daha çok, fıkra, makale, deneme, sohbet, eleştiri vb. edebî yazılarda kullanılır.

102 Yorum Var: “Açıklayıcı Anlatım

  1. Hepsini de buradan yazdım elinize sağlık. Ama örnek ve kısa metin de koyarsanız seviniriz.

  2. Bence güzel ama biraz daha fazla örnek verilebilirdi. Bana yeterli değil ama olsun. Yine de güzel.

  3. Benim ödevim bu konu ama bunlara ilave olarak zarflar da bulunacak ama benim hiç bir bilgim yok bununla ilgili. Elinde bilgi olan veya bilen arkadaşlar bana ulaşabilir mi? Lütfen mesaj atın isteyene Facebook hesabımı verebilirim oradan da yazabilir ama buradan yazarlarsa sevinirim.

  4. Biriniz yardım edin, açıklayıcı bir metindeki zarflar bulunacak bununla ilgili bilgisi olanlar bir şey yazsın artık.

  5. Sözcüklerde mecaz ve yan anlama yer verilmez demişsiniz fakat bu her kaynakta aynı değil az da olsa verildiği söz konusu. Yardım?

  6. Benim de Rıfat Ilgaz’ın “Apartman Çocukları” eserinden ana düşüncesiyle ilgili açıklayıcı anlatımla yazı yazmam gerekiyor, lütfen yardımcı olun.

  7. Bence çok gereksiz açıklama yazısı örneği arıyoruz, açıklama yazısını açıklıyorsunuz espri mi yani bu?

  8. Çok güzel olmuş. Dil ve Anlatım ödevimin tamamını buradan yaptım. Teşekkürler :) Gerçi örnek tam olmamış. Zaten konumuz hakkında bilgi verince hoca anlamayabilir. (slaytı hocanın mailine gönderiyoruz da) Neyse inşallah anlar artık.

  9. Çok sağolun çok isime yaradı, site kötü diyenleri takmayın onlar iyi site görmemişler :)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.